دیوان شمس - غزلیات

دلِ ما مانندِ گندمِ زیرِ سنگِ آسیاب است و خودِ ما همانند سنگِ آسیاب هستیم؛ سنگِ آسیاب چه می‌داند که چرا باید مدام بچرخد و این گردشِ پیاپی برای چیست؟

تنِ ما همانند سنگِ آسیاب است و اندیشه‌هایِ پیاپی که ما را به حرکت درمی‌آورند، مانندِ آبی هستند که چرخِ آسیاب را می‌چرخانند. سنگ (جسم) می‌گوید که آب (اندیشه) از دلیلِ این اتفاقات خبر دارد.

امّا آب (اندیشه) هم می‌گوید که از من مپرس و برو از آسیابان (خالقِ هستی) سؤال کن؛ زیرا اوست که این آب را به جریان انداخته و در مسیرِ سراشیبی جاری کرده است.

آسیابان (خداوند) به تو که به دنبالِ بهره‌مندی و نتیجه هستی، پاسخ می‌دهد: ای کسی که به دنبالِ نان (روزگار و مصلحت) هستی، اگر این چرخش و دگرگونی صورت نگیرد، چه‌کسی می‌تواند نانِ هستی را برایت مهیا کند؟

این بحث و گفتگوها بی‌پایان خواهد بود و به جایی نمی‌رسد، پس خاموش باش و سخنِ بیهوده را رها کن؛ پاسخِ حقیقی را باید از خداوند جویا شوی تا حقیقت را بر تو آشکار کند.