دیوان شمس - غزلیات

اگر تو همچون عود، خوش‌بو و لایقِ سوختن در راهِ عشقی، به سوی این آتشدانِ (مجمر) عشق بیا. و اگر تو را از بامِ بلندِ عزت به زیر افکندند، نومید مشو و از درگاهِ فروتنی بازگرد.

همان‌طور که حضرت یوسف برای رسیدن به مقامِ والا، ناچار از تجربه چاه و زندان بود، تو نیز در راهِ عشق ناگزیر از سختی هستی؛ پس حتی در برابر قهر و تندیِ یار، چنان استقبال کن که گویی شیرینیِ شکر است.

اینکه مدام با زبان بگویی «خدا بزرگ‌تر است»، تنها یک آیینِ ظاهری است. اگر واقعاً در وجودت به آن حقیقتِ بزرگی (کبریایی) دست یافته‌ای و عظمتِ او را چشیده‌ای، پس به میدان بیا و در عمل آن را اثبات کن.

شرابِ قرمزِ دنیا را همگان، حتی موجوداتِ پست (سگان)، می‌نوشند. اگر تو در مرامِ عشق، شیرِ بیشه‌ی شجاعت و آزادگی هستی، خودت شرابِ معرفت باش و با این کیفیتِ متعالی به سوی ما بیا.

به دنبالِ زرِ بیرونی و مادی مباش، بلکه وجودِ مسین و ناخالصِ خود را با کیمیای عشق به طلا تبدیل کن. اگر هنوز به مقامِ زرِ کامل نرسیده‌ای، لااقل با قلبی صاف و درخشان (سیمین‌بر) به سوی این راه بیا.

ثروتمندان دچارِ خشکیِ غرورند و فقیران غرقِ در اشکِ حسرت؛ ای عاشق، از این دوگانگیِ ظاهر‌بینانه بگذر و بدونِ این قالب‌های متضادِ «خشک و تَر»، به سوی حقیقتِ هستی بیا.

اگر به صفاتِ فرشتگان (ملک) محرم شده‌ای، همچون آنان از قیدِ جنسیت (ماده و نر) که دلبسته‌ی تن است، رها شو و به این مقامِ مجرد بیا.

و اگر در این سفرِ عرفانی، صفاتِ دلِ روحانی را یافته‌ای، از قیدِ جسم (پا و سر) که تو را به زمین می‌چسباند، آزاد شو و بی‌تعلق به سوی مقصود حرکت کن.

از آنجا که لب‌های لعلِ یار، تو را به سوی خود می‌خواند، اگر سخت‌دل و بی‌احساس همچون سنگ و مرمر نیستی، این دعوت را اجابت کن و به سویش بشتاب.

اکنون که جهان از نورِ وجودِ شمسِ تبریزی روشن شده است، ای جانِ عاشق، به سوی تبریز (سرچشمه‌ی این خورشید) با تمامِ وجود و سر و جان حرکت کن.