دیوان شمس - غزلیات

با اینکه از چنین گوهرِ والایی (وجودِ انسانی) بهره‌مندی، چرا این‌گونه خود را خوار و ناتوان می‌بینی؟ تو گوهری گران‌بها هستی؛ چرا در میان سنگ‌های بی‌ارزش و پستِ دنیوی مانده‌ای و با آن‌ها خو گرفته‌ای؟

چرا اجازه می‌دهی هر انسانِ فرومایه و کرکس‌صفت، اجزایِ وجودت را از هر سو بِدَرَد؟ تو نه یک لاشه و مردارِ بی‌جان، بلکه بازِ شکاریِ عالمِ معنا و جانِ هستی هستی؛ پس چرا تن به این خواری می‌دهی؟

هنگامی که نگاهِ تو به حقیقتِ جاویدان و چشمه‌ی اصلیِ هستی پیوند خورده است، چرا باید از نگاهِ آدم‌های فانی و محدودِ این دنیا احساسِ شرمندگی و خجالت کنی؟

کسی که ارزشش به اندازه‌ای پایین است که نه در داد و ستدِ نقد و نه در نسیه، کسی حاضر نیست حتی ذره‌ای خاک برای او بدهد، چرا تو او را این‌چنین ارزشمند می‌شماری و در برابرش این‌گونه سخنوری و فخر می‌کنی؟

آن انسانِ بدذاتی که حتی «کفر» نیز از جانِ تلخ و ناپاکش ابا دارد، به تو زهر می‌ریزد؛ در حالی که تو شهدِ ایمان و پاکی هستی. چرا با وجودِ این تفاوتِ ماهوی، همچنان به او روی می‌آوری؟

تو در برابرِ او که سایه‌ای بیش نیست، این‌گونه لرزان و خائفی؟ در حالی که او خود سایه‌ای است که به وجودِ تو وابسته است. او تنها نقشی فیزیکی و جسمانی است و تو جانِ حقیقت هستی؛ چرا از او هراسان و پریشانی؟

او تمام عیب‌های تو را می‌جوید تا بر عیب‌های فراوانِ خود سرپوش بگذارد. چرا با اینکه این واقعیت را می‌دانی، همچنان با بزرگواری و از سرِ غیب و معرفت، به او مهر می‌ورزی و جانِ خود را نثارش می‌کنی؟

وقتی در وجودِ او (که شبیه توست) نگاه می‌کنی، منکرِ خودت می‌شوی و می‌گویی این من نیستم؛ اما چرا برای او ادعاهایی قائل می‌شوی که حتی در خودت آن‌ها را نمی‌بینی؟

خشم و تندیِ یاران، تنها امری فرعی و زودگذر است و اصلِ حقیقتِ آنان، عشقِ نوی است که به تو دارند. چرا به خاطرِ یک خشمِ سطحی و موقت، اصلِ رابطه‌تان که همان عشق است را از دست می‌دهی؟

شاهِ حقیقت (شمس تبریزی) بی‌همتاست و هیچ دومی برای او وجود ندارد. چرا فردِ نالایق و ناحق را اصل می‌پنداری و او را همانند و ثانیِ شاهِ حقیقت قرار می‌دهی؟