دیوان شمس - غزلیات

در دلِ سختی‌ها و رنج‌هایی که همچون پرده‌ای خونین است، باغ‌هایِ گلِ حقیقت برای عشق روییده است. عاشقانی که شیفته‌یِ زیباییِ بی‌چون‌وچرایِ حضرتِ دوست هستند، با این عشق سوداهایِ بزرگی در سر دارند و کارهایِ سترگی انجام می‌دهند.

عقلِ مصلحت‌اندیش ادعا می‌کند که جهان محدود به شش جهت است و راهی برای خروج از این چارچوبِ مادی وجود ندارد؛ اما عشق پاسخ می‌دهد که راهی به سوی حقیقت هست و من بارها آن مسیرِ متعالی را پیموده‌ام.

عقل، دنیا را بازاری دید و سرگرمِ دادوستد و حساب‌وکتاب‌هایِ مادی شد، اما عشق از ورایِ این بازارِ محدودِ دنیا، بازارهایی معنوی و عمیق‌تر را مشاهده کرد که از دیدِ عقل پنهان است.

چه بسیارند انسان‌هایِ آزاده‌ای (شبیه به منصور حلاج) که به خاطرِ اعتمادِ قلبی به عشق، حقیقت را پنهان نگاه داشته‌اند و با ترکِ موعظه‌گریِ زبانی (منبر)، سرِ خویش را در راهِ حق فدا کرده‌اند.

عاشقانِ حقیقت که از شرابِ معرفت نوشیده‌اند، در درونِ خود غرق در لذت و شور هستند، اما عاقلانِ دنیاپرست که دلی تاریک دارند، در درونشان جز انکار و تردید چیزی یافت نمی‌شود.

عقل می‌گوید قدم در راهِ فنا نگذار که در آنجا جز رنج و بلا چیزی نیست، اما عشق به عقل می‌گوید آن خارهایی که از آن می‌ترسی، در واقع همان دلبستگی‌ها و خودخواهی‌هایِ خودِ توست که مانعِ راه است.

اکنون خاموش باش و خارِ «منیت» و خودخواهی را از پایِ دلت بیرون بکش تا بتوانی باغ‌هایِ حقیقت و زیبایی‌هایِ الهی را در درونِ خودت مشاهده کنی.

ای شمس تبریزی، تو خورشیدِ حقیقی هستی که در پشتِ ابرِ واژه‌ها و سخن‌هایِ بی‌حاصل پنهان شده‌ای؛ هنگامی که خورشیدِ وجودِ تو طلوع کرد، تمامِ این گفت‌وگوها و بحث‌هایِ عقلانی محو و ناپدید شدند.