دیوان شمس - غزلیات

حیاتِ جاودان و دانشِ الهی، غذایِ روحِ کمال‌یافته است. همان‌طور که ماهی برای زنده‌ماندن نیازمندِ دریاست، جانِ انسان نیز برای بقا و رشد، باید در دریایِ معرفت و عشقِ خداوند غوطه‌ور باشد.

این دنیا که آمیخته از آب و گل (تَن) است، ویرانه‌ای بیش نیست و تنها شایسته‌ی بوم (جغد) است که نمادِ ویرانه‌نشینی و دلبستگی به زشتی‌هاست. پس چگونه می‌توان در این جایگاهِ پست، آرزویِ پروازِ همایِ سعادت که نمادِ علوّ همت و کمالِ معنوی است را داشت؟

درخشش و شکوهِ این مقامِ معنوی به‌قدری است که صدها چشم از دیدنِ آن حیران و مبهوت می‌مانند. بنابراین، تو سعی نکن کسانی را که در تاریکیِ جهل گرفتارند و همچون کوران با عصایِ تقلید راه می‌روند، به سویِ این نورِ مطلق بکشانی.

اگر باطنِ تو همچون سکه‌ای ناخالص و بی‌ارزش (مست و قراضه) است، چگونه گمان می‌بری که می‌توانی قدر و ارزشِ این گنجِ الهی و بخششِ بزرگ را درک کنی؟

آگاهانِ دردمند می‌دانند که هر جا سخن از انصاف و حقیقتِ راستین است، باید برای رسیدن به آن حیاتِ جاودان، صدها جان و دلبستگی را فدا کرد.

دلِ آدمی بی‌شباهت به آهن نیست؛ مگر کسی خبر دارد که چه سنگِ مغناطیسی قرار است پدیدار شود تا این دلِ آهنین را جذبِ خود کند و به حرکت درآورد؟

در این جهانِ خاکی، عقل همواره تابعِ عشق است؛ اگر عشق در میان نبود، عقلی که عاری از تعهد و وفاداری به عهدِ الست باشد، هیچ ارزشی نداشت و وجودش بیهوده بود.

خورشیدِ تمامیِ حقایق، شمسِ تبریزی است؛ به همین دلیل است که جانِ آدمی با تواضعِ تمام بر روی زمین می‌افتد تا خاکِ پایِ این وجودِ آسمانی و ملکوتی را ببوسد.