دیوان شمس - غزلیات

وقتی که قلاب عشق در اعماق وجودم گیر کرد و حقیقتش را شناختم، آن قلاب، روحِ بت‌پرستِ مرا که اسیر تعلقات دنیوی بود، به بند کشید و شکار کرد.

ندای اقبال و خوش‌بختی به گوشِ دل رسید و مژده رهاییِ جان را در راه عشق داد؛ در پاسخ به این ندا، دلِ من هزاران جان را فدای این مژده و دعوت کرد.

از آنجا که جان از روی غیرت و محافظت بر سر این پیمان ایستاده است، اقبال می‌گوید که نباید عجله کرد؛ دل و جان من صبورانه نشسته‌اند و آن مقصودِ اصلی را جستجو نمی‌کنند، بلکه تنها به تماشای آن می‌پایند.

در عالمِ بی‌خودی، هستیِ حقیقی نهفته است و در هستیِ ظاهری (خودخواهی)، هیچ حقیقتی وجود ندارد؛ پس آتشی از عشق در جانم شعله‌ور شد و آن «خودِ» دروغین را سوزاند.

وقتی براتِ عمرِ جان من به پایانِ دوران شصت‌سالگی (کمالِ دنیوی) رسید، تقدیر، حکمِ ابدی بودن را بر پیشانی و طومارِ سرنوشتِ من نوشت.

شمس‌الدین، آن بزرگ‌سالارِ روح، چنان در رفعت و بلندی جایگاه دارد که حتی فرشته وحی (جبرئیل) نیز نمی‌تواند مقام و جایگاهِ نشستنِ او را درک کند.

وقتی عقلِ من جامِ عشقِ او را دید، مانندِ سبوی سفالین شکست؛ اما او، آن شکستگیِ عقلِ مرا با بخشیدنِ درستی و حقیقتی بی‌پایان، جبران کرد.

وقتی عشقِ او جانِ مرا دید که از این هستیِ ناچیز برتر است، از روی لطف، تمامِ بالا و پستیِ وجودِ مرا به مقامِ بالاتری ارتقا داد.

ای دل، اگرچه تو در شکارِ شیرِ (نفس) ماهری، اما از آن آهویِ مست (عشقِ الهی) بترس؛ زیرا حتی شیرانِ نیرومند نیز در برابرِ قدرتِ آن آهوی مست، ناتوان و بیچاره‌اند.

هنگامی که او با شمشیرِ حیات‌بخش، گردنِ مرگ (و منیت) را زد، نفسِ سرکشِ من از اسبِ غرور و جاه‌طلبی فرود آمد و در برابرِ او سر تسلیم فرود آورد و دستش را بوسید.

در آن روزِ ازلی که در عالمِ الست (پیمانِ نخستین)، ندای حق به گوشِ جان‌ها رسید، شمسِ تبریز از همان ابتدا اولین کسی بود که پاسخ «بَلی» را سر داد و به آن پیمان لبیک گفت.