دیوان شمس - غزلیات

حقیقتِ هستی که ساقیِ جانِ توست، تو را فرا می‌خواند تا از قید و بندهایِ بیهوده‌ی دنیوی که برای حفظِ آبرو و نام‌ونشان به دست و پایِ تو بسته‌ای، رها شوی. در این مجلسِ قدسی، از این جامِ گران‌بها که فرصتی بی‌نظیر برایِ نوشیدنِ معرفت است، غافل مشو.

برای دریافتِ پاداشِ نهایی و رسیدن به حقیقت، از جان و خونِ خود بگذر و با این کار، خود را از بندِ تعلّقات رها کن. این جامِ معرفت که ساقیِ خاص به تو می‌بخشد، ارزشمندتر از آن است که به دستِ نااهلان بیفتد، پس آن را از عامه و خاصه پنهان دار.

جامِ جلال و شکوهِ الهی را بنوش و نفسِ سرکش و دارایی‌هایِ خود را در راهِ این عشق فدا کن. خود را گرفتارِ قید و بندهایِ ظاهریِ حلال و حرام مکن و این باده‌یِ معرفت را که عارفانِ بیدار نوشیده‌اند، حرام مپندار.

این پندارِ غلط که ارزشِ انسان در نام و نانِ دنیاست، ناشی از نادانی است. تو که اکنون به بلوغِ معنوی رسیده‌ای، نباید به دنبالِ خام‌اندیشی‌ها و ظواهرِ دنیوی باشی.

کسی که پیوسته دم از نام و آوازه می‌زند، بگذار در آتشِ غصه‌یِ خویش بسوزد؛ چرا که او مانندِ مرغی است که با افکارِ باطل و تعلقاتش، دامی دورِ خود می‌تند و راهِ رهایی‌اش را می‌بندد.

در این دنیا که همچون دام و دانه است، جز به عشقِ جانان مشغول مشو. از چرخِ گردون و خانه‌یِ مادی گلایه مکن و چشم از این سقفِ کوتاه بردار و به بلندیِ بامِ حقیقت بنگر.

تو خود را درگیرِ حروف و الفاظ مکن؛ شکر، شیرینی است که از نی می‌آید، نه خودِ نی. القاب و واژگانِ ظاهری را رها کن و بدان که همه این‌ها تنها نشانی از حقیقتی واحد هستند.

وقتی تو بدونِ وابستگی به صورت و ظاهر، عینِ جان و حقیقت باشی، پنهان ماندن و دیده نشدن برایت چه آسیبی دارد؟ چرا خود را گرفتارِ این کرده‌ای که پیامی را به دیگران برسانی و خود را اثبات کنی؟

ای هم‌دل و محرمِ اسرار، بیا و این باده‌یِ شادی‌بخشِ عشق را بنوش. چنان در این لحظه مست و بی‌خویشتن شو که حتی مقام و جایگاهِ خویش را نیز فراموش کنی.

ای مسافرِ راهِ عشق، به سویِ آن خورشیدِ جان‌افزا (شمس) حرکت کن و از جانبِ این عاشقِ مجنون که در سودایِ اوست، سلامی به محضرش برسان.

ای شمسِ تبریزی، از آن شراب‌هایِ پاییزی که خاصِ محرمان است، در ساغرِ جانم بریز که دیگر مرا بنده و گرفتارِ هیچ‌کس و هیچ‌چیز مکن.