دیوان شمس - غزلیات

تو از اینکه نزدِ مردم خوار و حقیر شمرده می‌شوی گله و شکایت می‌کنی، در حالی که نمی‌بینی این خواری، خود عینِ لطف و عنایتِ خداست؛ پس یا دیگر از حق طلبِ لطف و عنایت نکن و یا این شکایت‌ها را کنار بگذار.

اگر به دنبالِ عزتی هستی که همانندِ عزتِ فرعون (مقامِ دنیوی و پادشاهی) باشد، باید آن عشقِ الهی را رها کنی؛ اما اگر خواهانِ عشق هستی، باید آن جاه و مقامِ فرعونی را رها کنی و بپذیری که عاشقی، راهی جز بی‌نامی ندارد.

چه خجسته و مبارک است آن روحی که از همان ابتدا، آگاهانه خواری را به جان می‌خرد و آن را بر سر می‌نهد؛ چرا که امیدِ رسیدن به آن سعادت و کمالِ نهایی را در دل دارد.

کسی که دهانش از حرص و طمعِ دنیا پر است، نمی‌تواند به یادِ حق و عشق باشد؛ همچنان که قاریِ قرآن نمی‌تواند با دهانی که پر از لقمه است، آیاتِ الهی را تلاوت کند.

از دریایِ بی‌پایانِ فیضِ الهی، هزاران جویبار و شاخه منشعب شده است؛ این فیضِ الهی به قدری گسترده است که برایِ شکوفایی و رشدِ جانِ هر انسانی کفایت می‌کند و هیچ‌کس از آن بی‌نصیب نمی‌ماند.

ای دل، به هر شاخه‌یِ جداگانه‌ای (جزئیات و ظواهر) دل مبند که در این راهِ باریک و تنگ سرگردان شوی؛ بلکه به اصل و سرچشمه بنگر که در نهایت، همه‌یِ این شاخه‌ها و کثرت‌ها به آن بازمی‌گردند.

اگر در مسیرِ زندگی، ناپاکی یا خوک‌صفتی در جایگاهِ پاک بیفتد، یا آدم‌زاد در جایگاهِ پست، نگران نباش؛ زیرا سرانجام هر چیزی طبقِ سرشت و اصلِ خود بازمی‌گردد و ارزاق و روزیِ هر کس به اندازه‌یِ ظرفیتِ وجودی‌اش به او می‌رسد.

سگِ بیمار و بی‌ارزشی که بر درگاهِ عشقِ حق نشسته است، از تمامِ شیران و قدرتمندانِ عالم بهتر است؛ زیرا این سگ ادعایِ عشقِ حق را دارد و رمز و رازِ حفاظت و وقایتِ الهی را می‌داند.

بدنامی و ملامتِ عاشقان را با خواریِ انسان‌هایِ پست و دون‌مایه یکی ندان؛ چرا که در پسِ این بدنامیِ ظاهری، پرچم‌ها و نشان‌هایِ پیروزی از سویِ شاهِ عشق در اهتزاز است.

وقتی دیگ از طلا باشد، سیاهیِ دودِ رویِ آن چه اهمیتی دارد؟ ذاتِ آن طلاست و از درونش حکایت‌ها و درخشش‌هایِ حقیقت به هر زخمی (شکافی) می‌تابد.

تو به خاطرِ شمسِ تبریزی و عشقِ او شادی کن؛ زیرا از طریقِ عشقِ او به صفایِ باطن می‌رسی و از لطفِ او حمایت و ایمنیِ الهی نصیبت می‌شود.