دیوان شمس - غزلیات

پادشاه از راه رسید، پس ای یاران، جایگاهِ جان و دل را برای پذیرایی از او بیارایید و آماده کنید. بازوان خود را برای استقبال از آن محبوبِ زیبا همچون یوسفِ کنعان، مهیا و گشاده سازید.

وقتی آن کسی که جانِ جان‌هاست (روحِ مطلق) از راه می‌رسد، دیگر شایسته نیست که نامِ «جان» بر زبان آورد؛ زیرا در برابرِ عظمتِ او، جانِ آدمی ارزشی ندارد مگر آنکه به عنوانِ قربانی تقدیمِ راهش شود.

من پیش از آشنایی با عشق، گمراه بودم و ناگهان عشق به سراغم آمد. من که پیش از این همچون کوهی از خودبینی و سنگینی بودم، اکنون در برابرِ عظمتِ معشوق (سلطان)، چنان کوچک و ناچیز شده‌ام که همچون کاهی در زیرِ سُمِ اسبِ او قرار گرفته‌ام.

این معشوقِ ازلی، به همه نزدیک است؛ چه ترک باشد و چه تاجیک (اشاره به تفاوت‌های ظاهری و نژادی). او به ما نزدیک است، درست همان‌گونه که جان در بدن حضور دارد، اما تن و جسمِ آدمی به دلیلِ مشغولیت‌های مادی، قادر به دیدنِ این حقیقتِ نهفته (جان) نیست.

ای یاران، خبر خوش که بخت و اقبالِ بلند فرارسید و زمانِ آن است که از دارایی‌های دنیوی بگذرید و ایثار کنید. روحِ الهی همچون سلیمانِ نبی بر تختِ دل نشست تا شیطانِ نفس را از حکومت بر وجودِ شما عزل کند.

از جای برخیز و حرکت کن، چرا ایستاده‌ای و درنگ می‌کنی؟ چرا ناتوان و بی‌انگیزه مانده‌ای؟ اگر راه را نمی‌دانی، همچون هدهد که راهنمایِ سفر به قصرِ سلیمان بود، به دنبالِ نشان و راهنما بگرد تا راهِ رسیدن به قصرِ حقیقت را بیابی.

در آن جایگاهِ بلند، با پروردگار مناجات کن و اسرار و خواسته‌های قلبی‌ات را با او در میان بگذار، چرا که سلیمانِ حقیقت، زبانِ پنهانیِ تمامِ پرندگان (اهلِ دل) را به خوبی می‌داند.

ای بنده، سخن گفتنِ بیهوده همچون باد است و فقط دلت را پراکنده و آشفته می‌سازد. در عوض، او (معشوق) دستور می‌دهد که به سکوت رو بیاوری و ذهنِ پریشان و پراکنده‌ات را دوباره جمع کنی.