دیوان شمس - غزلیات

من در آغاز در مسیرِ سلوک سست و بی‌بهره بودم، اما او مرا به مقصد رساند. آن قدرتِ اندیشه و خِردی که در او هست، همچون شکری برای طوطیِ وجودِ من بود که مرا پرورید و به نطق و حیات آورد.

آن پرتوِ نورِ جاودانه که جان و جهان را می‌پرورد، وجودِ مرا همچون دارویی شیرین (گلبشکر) در کوره‌های سختی و عشق پخت و به کمال رساند.

به تقدیر و روزگار گفتم که من طاقتِ رنج‌های تو را ندارم؛ تقدیر پاسخ داد که مگر من تو را ناتوان و درمانده دیدم که چنین تو را به آزمون و رنج کشیدم؟ (کنایه از اینکه رنج، سهمِ مردانِ بزرگ است).

ای پادشاهِ صفحه شطرنجِ تقدیر، تو مرا مغلوبِ عشقِ خود کردی و در این بازی پیروز شدی؛ تختِ پادشاهی و سلطنت از آنِ توست و این تخته نردِ رنج و بازیِ روزگار، نصیبِ من گشت.

ای دریایِ بی‌کران، من چنان تشنهٔ تو شده‌ام که حتی اگر تمامِ آب‌های جهان را بنوشم، باز هم سیراب نمی‌شوم و این تشنگی همچنان باقی است.

زیباییِ شگفت‌انگیزِ تو مرا از عالم و آدم جدا و غریب کرد. چون خودِ تو یگانه و فرد هستی، طبیعی است که مرا نیز از همهٔ مردمِ عالم جدا و تنها کنی.

در پاییزِ زندگی به سویِ باغِ معشوق رفتم در حالی که از حسرتِ دوری دست می‌گزیدم (نشانه پشیمانی)؛ هر برگِ زردی که در این مسیر می‌دیدم، گویی نوحه‌گری برای هجرانِ تو بود.

آن صورتِ درخشانِ تو، عاشقان را گرفتارِ فتنه می‌کند و این دلِ من که در شب‌های تاریکِ هجران سرگردان است، مرا در عالم زبانزد و مشهورِ خاص و عام می‌کند.

من همچون تکه‌ای از پرچمِ تو هستم که در هوا می‌رقصم؛ پس بال‌های روحِ مرا باز کن، مرا خوشحال ساز و با نورِ خود روشنم کن.

سپیده‌دم به دنبالِ خورشید می‌آید و به همین دلیل سرد است (چون منتظرِ گرمای خورشید است)؛ نفسِ سردِ من نیز به دلیلِ دوری از خورشیدِ وجودِ توست.

وقتی بخشی از بدن از کلِ بدن جدا شود، درد می‌گیرد. حالا که جزئی از وجودِ من (روح) از کُل (خداوند/معشوق) جدا شده، چگونه ممکن است که من درد نکشم؟

من بندهٔ آن کسی هستم که مرا بدونِ گناه آزار می‌دهد؛ چرا که او صفاتِ آن ماهِ آسمانی (معشوق) را دارد که مرا این‌گونه آزرده است.

هر کسی در این جهان هوسی دارد که طبقِ تقدیر برایش رقم خورده است؛ اما تقدیر برای من، عشقِ او را به عنوانِ هدیه‌ای گران‌بها همراه آورد.

بیش از این اسبِ سخن و شاعری را نتازان و در راهِ رسیدن به جان، گرد و غبارِ بی‌مورد برپا نکن؛ اگرچه همین گرد و غبارِ سخن برای من حکمِ سرمهٔ چشم را دارد که بینایی‌ام را می‌افزاید.