دیوان شمس - غزلیات

زنجیرِ دیوانگیِ عشق برایم همچون گردنبندی افتخارآمیز و عزیز شده است؛ پس این زنجیر را باز نکن و از من مگیر. من به تضرع و زاری از تو می‌خواهم که راهِ کاروانِ عشقِ مرا ببندی و آن را از مسیرش منحرف کنی تا از تو جدا نشوم.

من مست و شادمانِ تو هستم و بارِ عدل و لطفِ تو را در جان می‌پرورم؛ اگر زنی باردار فرزندش را به دنیا آورد، هیچ‌کس او را برای این زایش سرزنش نمی‌کند، پس مرا نیز بابتِ این شوریدگی و رنجِ عشق ملامت مکن.

آیا فلک می‌تواند مسیرِ چرخشیِ خود را تغییر دهد و از آن سر باز زند؟ یا آیا زمین می‌تواند زلزله را که جزئی از ماهیتِ آن است از خود دور کند؟ (من نیز نمی‌توانم تأثیرِ تو را از خود دور کنم).

آن پادشاهِ حقیقی، قلبِ عاشق را همچون قلمی در دست می‌گیرد و هرچه بخواهد بر آن می‌نگارد. پس لحظه‌ای تسلیمِ مطلق و دینِ عشق را در خود تازه کن و ای دوست، گله و شکایت از سرنوشت را رها کن.

هرچه پادشاه بر تو سختی روا می‌دارد، آن را همچون پینه‌ای (آبله) بر کفِ دستِ او بدان که نشانِ لمسِ دستِ اوست؛ کسی که به دستِ پادشاه برسد، آن پینه‌ها را از سرِ ارادت می‌بوسد.

جهان هستی مانند کتابی است که تمامیِ احکام و اسرارِ پنهان در آن جمع شده است. جانِ تو، دیباچه و سرآغازِ این کتاب است، پس این مسئله را دریاب و خویشتن را بشناس.

همواره شادمان باش و چهره‌یِ عبوس و تلخ را از خود دور کن و خاموش باش. آن زنگوله‌هایی که بر گردنِ خر (نفسِ سرکش) بسته‌ای و تنها باعثِ سروصدا و مشغله‌یِ ذهنیِ بیهوده می‌شود، باز کن و رها شو.