دیوان شمس - غزلیات

ای نسیم آرامش‌بخش، پیام ما را به گل برسان و به او بگو که ای گل! اکنون که از گلستان دنیا جدا شدی، در شکرستانِ حقیقت پناه بگیر.

ای گل! تو از جنس شکری و شایسته‌تری که در شکر جای گیری. هم شکر شیرین است و هم گل زیباست، اما وفاداری و پایداری در راه دوست، از هر دوی آن‌ها شیرین‌تر است.

صورت بر صورتِ شکر (جانان) بگذار، از لذتِ حضورش بهره‌مند شو و بوی خوشش را استشمام کن. در پناهِ دولتِ عشق و شکر، از تلخیِ رنج‌های دنیوی و ترس از مرگ رها شو.

اکنون که به «گل‌شکر» (ترکیبی از زیبایی و شیرینیِ الهی) تبدیل شدی و مایه قوت جان و روشنایی چشم گشتی، از مرتبه گل (ظاهر) فراتر برو و به سوی دل (معنا) سفر کن؛ چرا که این دو عالم با هم تفاوت بسیار دارند.

تو که روزی همنشین خارها بودی، همچنان که عقل با جان پیوند داشت، اکنون از زمین به سوی آسمان پرواز کن و منزل به منزل تا رسیدن به دیدار معبود پیش برو.

تو در اندیشه و ذهن مردم جریان داری و در راهی پنهان سیر می‌کنی. تو از این جهان به آن جهان، به همان‌جایی که صورت‌ها و شکل‌های هستی از آنجا سرچشمه می‌گیرند، سفر می‌کنی.

ای گل! تو مرغی خاص هستی که برخلاف دیگر مرغان پرواز می‌کنی. پیامِ حقیقت از عالم بالا به تو رسیده است؛ پس بال و پرِ وجود خود را (منیت) کنار بگذار و بی‌هیچ حجابی به سوی ما بیا.

ای گل! تو این حقایق را دیده‌ای و به همین دلیل بر جهان خندیده‌ای و جامه‌های تعلقات دنیوی را پاره کرده‌ای. ای کسی که قبای سرخِ (عشق و شهادت) بر تن داری.

گل‌های پارسال از آسمان فریاد می‌زنند که هرکس نردبانی می‌خواهد تا از این بلا و رنج رها شود، باید جان خویش را فدا کند.

از تراوشاتِ این ظرفِ ظاهر بگذر. همچون عرقِ گلاب که بی راهنما و به نرمی حرکت می‌کند، تو نیز همچون روح، از شیشه دنیا به سوی جامِ آسمانی پرواز کن.

ای افراد خوش‌اقبال که چهره‌هایتان از عشق گلگون است، ما نیز زمانی همچون شما بودیم. اکنون ما به مقام روح رسیده‌ایم؛ به سوی ما بیایید.

مقصود ما از رسیدن به این شیرینی، دستیابی به لطف حق و هستیِ حقیقی است. ای وجودِ ما که همچون آهن سخت شدی و ای لطفِ حق که همچون آهن‌ربا ما را جذب می‌کنی.

اگر آهن (دل) آینه‌صفت شود و زخمِ عشق بر آن بنشیند، جز به معشوق نمی‌اندیشد. من شما را بدونِ «خودِ» خودتان می‌خواهم (تا تنها خدا بماند).

ای دل که سخنانِ پررمز و راز می‌گویی، این گفتار پایان‌ناپذیر است. من توانِ بازگو کردنِ آنچه را که تو به من الهام می‌کنی، برای کسی ندارم.

ای شمس تبریزی! تو که شاهِ شاهانی، راز خود را بگو. چرا که بدونِ نورِ شمسِ وجودِ تو، هیچ فروغی در جانِ ما نمی‌تابد و همه‌چیز بی‌رنگ و بوست.