دیوان اشعار - مثنویات، تمثیلات و مقطعات
بیت
پروین اعتصامیدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات به بازخوانیِ خطایِ دل و دیده میپردازند و حسرتِ شاعر را بابتِ تکیه بر ظواهر و نگریستن به آنچه نباید، نشان میدهند. شاعر در این قطعه، مسئولیتِ گمراهیِ خویش را به گردنِ چشمِ خود میاندازد؛ گویی چشمانش او را به بیراهه کشاندهاند و این پشیمانی، نشان از آگاهیِ دیرهنگامِ او از فریبِ ظواهر دارد.
معنای روان
به اعتبارِ راهنماییِ چشمانم، در این راهِ نادرست گام نهادم؛ در حقیقت، تمامِ این لغزش و خطاکاری، ناشی از گناهِ دیدگانِ من بود.
نکته ادبی: عبارت «برهنمائی چشم» ترکیبی است که در آن «چشم» به عنوانِ عاملِ وسوسه و رهبرِ ناصواب معرفی شده است که بازتابی از تفکرِ سنتی درباره نقشِ نگاه در انحرافِ اخلاقی است.
آرایههای ادبی
شاعر مسئولیتِ خطا و گناهِ خویش را به گردنِ چشمانش میاندازد تا بر تأثیرِ ناخودآگاه و غیرارادیِ ظواهر بر تصمیمگیریهایش تأکید کند.
تکرارِ ریشه «خطا» در هر دو مصرع، بر استمرار و تأکیدِ شاعر بر این اشتباهِ دیداری دلالت دارد.