دیوان اشعار - مثنویات، تمثیلات و مقطعات

پروین اعتصامی

بیت

پروین اعتصامی
سزای رنجبر گلشن امید، بس است بدامن چمنی، گلبنی نشانیدن

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این ابیات به ستایش ثمره تلاش و جایگاه رنج‌کشی در مسیرِ آرزوها می‌پردازد. شاعر معتقد است که پاداشِ واقعی برای کسی که با امید و کوششِ دلسوزانه گام برمی‌دارد، نه در کسبِ منافعِ مادی زودگذر، بلکه در ذاتِ عملِ خلاقانه و آبادانیِ نهفته است. در واقع، خودِ فرایندِ پرورشِ زیبایی و امید، بیشترین دستاورد برای رنج‌بر است.

این شعر فضای آرامش‌بخش و حکیمانه‌ای دارد که انسان را به لذت بردن از دسترنجِ خود در مسیرِ سازندگی فرامی‌خواند و نشان می‌دهد که پیوند با طبیعت و نشاندنِ یک نهال، نمادی از بقا و ثمربخشیِ آدمی است که او را از هر پاداشِ بیرونی بی‌نیاز می‌کند.

معنای روان

سزای رنجبر گلشن امید، بس است بدامن چمنی، گلبنی نشانیدن

برای کسی که با امید و تلاش در باغِ زندگی زحمت کشیده است، همین پاداش کافی است که در گوشه‌ای از چمنزارِ هستی، نهالِ گلی بنشاند و به بار بنشاند؛ چرا که لذتِ آفرینش و آبادانی، والاترین دستاوردِ انسان است.

نکته ادبی: سزای به معنای پاداش و شایسته؛ گلبن به معنای بوته گل؛ نشانیدن در اینجا به معنای کاشتن است که در ادبیات کلاسیک برای درخت و گل رایج بوده است.

آرایه‌های ادبی

استعاره گلشن امید

امید به باغی تشبیه شده که نیازمند مراقبت و کاشتن است.

نماد گلبن نشانیدن

نمادی از کار نیک، تولید و پدید آوردن اثری ماندگار و زیبا در جهان است.

کنایه بدامن چمنی

کنایه از گستره طبیعت و بستر مساعد برای رشد و شکوفایی.