دیوان اشعار - مثنویات، تمثیلات و مقطعات
بیت
پروین اعتصامیدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این بیت در نکوهشِ حرص و آزِ بیپایانِ آدمی سروده شده است و هشداری است نسبت به ترکِ امنیت و قناعت در پیِ دستیابی به امیالِ دنیوی.
شاعر با بهرهگیری از تصویری تمثیلی، فرجامِ شومِ کسانی را به تصویر میکشد که با عبور از مرزهایِ عقل و کفاف، برایِ ارضایِ شهواتِ خویش، دست به کارهایِ خطرناک میزنند.
معنای روان
پرندهای که از سرِ حرص و طمع، آشیانه و جایگاهِ امنِ خود را ترک کرد و به پرواز در آمد، سزایِ این بیقراری و زیادهخواهیاش این است که عاقبت، بال و پرِ او خونآلود شود و به تباهی کشیده شود.
نکته ادبی: آز در متون کهن به معنای حرصِ مذموم و سیریناپذیری است. تعبیرِ خونآلودنِ بال و پر، کنایه از آسیبِ شدید، شکست و حتی مرگ در راهِ رسیدن به اهدافِ نامعقول است.
آرایههای ادبی
استفاده از پرنده به عنوان نمادی برای انسانِ جستوجوگر که به دنبالِ آرزوهایِ دنیوی از جایگاهِ آرامشِ خود فاصله میگیرد.
کنایه از رسیدن به فرجامی تلخ، آسیبدیدن و نابودی به دلیلِ طمعورزی.