دیوان اشعار - مثنویات، تمثیلات و مقطعات
بیت
پروین اعتصامیدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات بیانگر حیرت شاعر از وقوع یک پیوند عاطفی است که خارج از پیشبینیها و تصورات او شکل گرفته است. در واقع، شاعر وقوع این آشنایی را محصول نیروهای غیبی یا تقدیر میداند که بیدخالت ارادهی او محقق شده است.
مضمون اصلی، اعتراف به ناتوانی انسان در برابر جریانهای پنهان سرنوشت و غافلگیری از دگرگونیهای ناگهانیِ عاطفی است که مسیر زندگی را بیمقدمه تغییر میدهند.
معنای روان
در ابتدا، هیچگونه تصور یا خیالی از شکلگیری این رابطه و آشنایی در ذهن من خطور نکرده بود؛ نمیدانم چه نیروی پنهان یا چه سرنوشتی، بانی و طراحِ این آشنایی شد.
نکته ادبی: عبارت «خیال بر دل گذشتن» کنایه از خطور کردن اندیشه است و «دست» در اینجا مجازاً به معنای عاملِ تدبیر یا نیروهای غیبیِ مقدرکننده به کار رفته است.
آرایههای ادبی
اشاره به اندیشیدن و خطور کردنِ تصورات ذهنی به قلب و ذهن.
به کار رفتن واژه دست در معنای عاملِ مقدرکننده و نیروی تدبیرگرِ سرنوشت.