دیوان اشعار - مثنویات، تمثیلات و مقطعات
قطعه
پروین اعتصامیدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
در این ابیات، شاعر به تبیینِ جایگاهِ عملِ صالح در ترازویِ حقیقت میپردازد و بر این باور است که سرمایه اصلی انسان، دستاوردهای عملی اوست نه ادعاهای ظاهری. او در عینِ تأکید بر حسنِ نیتِ خود، از نبودِ راهنمایانِ کاردان گلایه دارد.
فضای حاکم بر این سخن، آمیزهای از اعتماد به نفسِ درونی و شکوهِ خردمندانه نسبت به فقدانِ هدایتِ صحیح است که نشاندهنده اهمیتِ نقشِ پیر و مرشد در مسیرِ کمال است.
معنای روان
ما نیز در عالمِ معنا و حقیقت، توانگر و غنی هستیم، زیرا دارایی و کالای باارزشِ ما در لحظهی حسابرسی، همان کارهای نیک و عملکردِ شایستهی ماست.
نکته ادبی: واژه توانگری در اینجا به معنای غنای معنوی و وجودِ مایه و پشتوانه است.
ما هرگز از مسیرِ سعادت و خوشبختی رویگردان نشدیم، اما بزرگانی که خود را پیر و راهنمای مسیر میدانستند، راهِ درست را به ما نشان ندادند.
نکته ادبی: روی تافتن کنایه از اعراض و دوری جستن است.
آرایههای ادبی
عالمِ باطن و درستی را به سرزمینی تشبیه کرده که در آن میتوان صاحب دارایی شد.
به معنای دوری نکردن و استقامت ورزیدن در مسیرِ کمال است.
عملِ انسان به کالا تشبیه شده است که در بازارِ قیامت یا حسابرسی، دارایی اصلی او به شمار میرود.