ترانه‌های خیام (صادق هدایت) - دم را دریابیم [۱۴۳-۱۰۸]

این اشعار بازتاب‌دهنده‌ی جهان‌بینیِ لذت‌جویانه و واقع‌گرایانه‌ای است که انسان را به رها کردنِ دانش‌های خشک، رسمی و بی‌حاصلِ آکادمیک دعوت می‌کند. در این دیدگاه، تقابلِ میانِ عقلِ ظاهری که وقت را به بطالت می‌گذراند و شورِ عاشقی که جان را صفا می‌دهد، به وضوح دیده می‌شود. شاعر با تکیه بر ناپایداریِ عمر و حتمی بودنِ مرگ، پیشنهاد می‌کند که پیش از آنکه روزگار فرصتِ زندگی را از کفِ آدمی برباید، باید به لذت‌های آنی، عشق‌ورزی و نوشیدنِ شراب (به عنوان نمادِ غنیمت شمردنِ دم) روی آورد.

فضا و لحنِ اثر، متأثر از سنتِ خیامی است که با نگاهی عمیق و طنزآمیز به مقوله‌ی مرگ، انسان را به هوشیاری و بهره‌مندی از لحظه‌ی حال فرا می‌خواند. این قطعه، دعوت به دوری از اشتغالاتِ بیهوده‌ی ذهنی و پیوستن به عوالمِ زیباشناختی و عیشِ مدام است؛ چرا که زندگی در نظرِ شاعر، فرصتی بسیار کوتاه و زودگذر است.