ترانه‌های خیام (صادق هدایت) - راز آفرینش [ ۱۵-۱]

این رباعی تأمل‌برانگیز، نگاهی عمیق به محدودیت‌های شناخت انسانی دارد. شاعر با بیانی پرسش‌گرایانه، انسان را متوجه این حقیقت می‌کند که جستجوی پاسخ‌های بزرگ درباره مرگ و جهان پس از آن، پیش از آنکه انسان خود و لحظه حالِ خویش را بشناسد، کاری بیهوده است.

درونمایه اصلی، هشداری است به غفلت انسان از حقیقتِ بودن. وقتی انسان در پیچ‌ و خم‌های ساده‌ی حیاتِ دنیوی و خودشناسیِ خویشتن ناتوان است، ادعای کشفِ رازهای پیچیده‌ی جهان پس از مرگ، تنها توهمی است که عقلِ سلیم آن را برنمی‌تابد.