رباعیات
رباعی شمارهٔ ۳۸
خیامدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات بازتابدهندهی اندوهی عمیق از گذران عمر در ناکامی و سختی است که شاعر با نگاهی جبرگرایانه و متکی بر مشیت الهی به آن مینگرد.
در پایان، شاعر به نوعی استغنای روحی دست مییابد؛ چرا که معتقد است مسبب تمام رخدادهای زندگی تنها پروردگار است و از این رو، نیازی به درخواست یا شکایت از مردمان نیست.
معنای روان
روزگار من در تاریکی و سختی سپری شده و هیچکدام از کارهایم به سامان نرسیده است؛ پیوسته رنج و محنت بر من افزوده شده و در مقابل، آسایش و آرامش از زندگیام رخت بربسته است.
نکته ادبی: تیره بودن عمر به معنای تاریک و پر از اندوه بودن است و عبارت «نه راست» کنایه از نابسامانی و عدم توفیق در امور است.
خداوند را شکر میکنم که اگر بلایی بر من نازل میشود، از جانب اوست و دیگر نیازی ندارم دست نیاز به سوی غیر دراز کنم و از کسی توقعی داشته باشم.
نکته ادبی: اسباب بلا به معنای عوامل و مسببان رنج است و شاعر در اینجا با نوعی تسلیمِ صبورانه، هرگونه اتفاق را به مشیت الهی نسبت میدهد.
آرایههای ادبی
به کار بردن دو واژهی متضاد برای نشان دادن تقابل رنج و آسایش و تأکید بر غلبهی محنت بر زندگی شاعر.
کنایه از ناموفق بودن و عدم پیشرفت مطلوب در مسیر زندگی.