دیوان اشعار - غزلیات

خاقانی

غزل شمارهٔ ۱۷۴

خاقانی

صبح چون جیب آسمان بگشاد صبح چون جیب آسمان بگشاد

صبح چون جیب آسمان بگشاد هاتف صبح دم زبان بگشاد

هاتف صبح دم زبان بگشاد

پر فرو کوفت مرغ صبح دمی پر فرو کوفت مرغ صبح دمی

پر فرو کوفت مرغ صبح دمی دم او خواب پاسبان بگشاد

دم او خواب پاسبان بگشاد

نفس عاشقان و نالهٔ کوس نفس عاشقان و نالهٔ کوس

نفس عاشقان و نالهٔ کوس نفخهٔ صور در دهان بگشاد

نفخهٔ صور در دهان بگشاد

چشمهٔ دل فسرده بود مرا چشمهٔ دل فسرده بود مرا

چشمهٔ دل فسرده بود مرا ز آتش صبح درزمان بگشاد

ز آتش صبح درزمان بگشاد

دل من بی میانجی از پی صبح دل من بی میانجی از پی صبح

دل من بی میانجی از پی صبح کیسه ها داشت از میان بگشاد

کیسه ها داشت از میان بگشاد

صبح بی منت از برای دلم صبح بی منت از برای دلم

صبح بی منت از برای دلم نافه ها داشت رایگان بگشاد

نافه ها داشت رایگان بگشاد

ریزش ابر صبحگاهی دید ریزش ابر صبحگاهی دید

ریزش ابر صبحگاهی دید طبع من چون صدف دهان بگشاد

طبع من چون صدف دهان بگشاد

دعوت عاشقانه می کردم دعوت عاشقانه می کردم

دعوت عاشقانه می کردم بخت درهای آسمان بگشاد

بخت درهای آسمان بگشاد

الصبوح الصبوح می گفتم الصبوح الصبوح می گفتم

الصبوح الصبوح می گفتم عشق خم خانهٔ روان بگشاد

عشق خم خانهٔ روان بگشاد

الرفیق الرفیق می راندم الرفیق الرفیق می راندم

الرفیق الرفیق می راندم رصد غیب راه جان بگشاد

رصد غیب راه جان بگشاد

شاهد دل درآمد از در من شاهد دل درآمد از در من

شاهد دل درآمد از در من بند لعل از شکرستان بگشاد

بند لعل از شکرستان بگشاد

گه به لب ها ز آتش جگرم گه به لب ها ز آتش جگرم

گه به لب ها ز آتش جگرم آب حیوان به امتحان بگشاد

آب حیوان به امتحان بگشاد

گه به دندان ز رشتهٔ جانم گه به دندان ز رشتهٔ جانم

گه به دندان ز رشتهٔ جانم گرهٔ غم یکان یکان بگشاد

گرهٔ غم یکان یکان بگشاد

گفت خاقانیا تو ز آن منی گفت خاقانیا تو ز آن منی

گفت خاقانیا تو ز آن منی این بگفت، آفتاب ران بگشاد

این بگفت، آفتاب ران بگشاد

درک و برداشت

هوش مصنوعی

معنای روان

صبح چون جیب آسمان بگشاد صبح چون جیب آسمان بگشاد

صبحگاهان، آسمان گویی گریبان خود را گشود تا نور را بر جهان بپاشد.

نکته ادبی: جیب در ادبیات کهن به معنای گریبان لباس است و گشودن آن کنایه از نمایان شدن است.

صبح چون جیب آسمان بگشاد صبح چون جیب آسمان بگشاد

صبحگاهان، آسمان گویی گریبان خود را گشود تا نور را بر جهان بپاشد.

نکته ادبی: تکرار مفهوم گشودن آسمان به عنوان استعاره‌ای برای طلوع.

صبح چون جیب آسمان بگشاد صبح چون جیب آسمان بگشاد

صبحگاهان، آسمان گویی گریبان خود را گشود تا نور را بر جهان بپاشد.

نکته ادبی: استعاره مکنیه از آسمان به عنوان موجودی که لباس بر تن دارد.

صبح چون جیب آسمان بگشاد هاتف صبح دم زبان بگشاد