دیوان اشعار - غزلیات

خاقانی

غزل شمارهٔ ۱۴۵

خاقانی

دل دادم و کار برنیامد دل دادم و کار برنیامد

دل دادم و کار برنیامد کام از لب یار برنیامد

کام از لب یار برنیامد

با او سخن از کنار گفتم با او سخن از کنار گفتم

با او سخن از کنار گفتم در خط شد و کار برنیامد

در خط شد و کار برنیامد

دل گفت حدیث بوسه میکن دل گفت حدیث بوسه میکن

دل گفت حدیث بوسه میکن اکنون که کنار برنیامد

اکنون که کنار برنیامد

در معنی بوسهٔ تهی هم در معنی بوسهٔ تهی هم

در معنی بوسهٔ تهی هم گفتم دو سه بار برنیامد

گفتم دو سه بار برنیامد

بس کردم ازین سخن که چندان بس کردم ازین سخن که چندان

بس کردم ازین سخن که چندان نقدی به عیار برنیامد

نقدی به عیار برنیامد

از هرکه به کوی او فروشد از هرکه به کوی او فروشد

از هرکه به کوی او فروشد جز من به شمار برنیامد

جز من به شمار برنیامد

در راه غمش دواسبه راندم در راه غمش دواسبه راندم

در راه غمش دواسبه راندم یک ذره غبار برنیامد

یک ذره غبار برنیامد

مقصود نیافت هر که در عشق مقصود نیافت هر که در عشق

مقصود نیافت هر که در عشق خاقانی وار بر نیامد

خاقانی وار بر نیامد

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این اثر بیانگر ناکامی در طلب و ناتوانی در رسیدن به مقصود در ساحت عشق است. شاعر با تکرار یک ردیفِ مشخص، بر این نکته تأکید می‌ورزد که تمامی تلاش‌های او از ابراز عشق گرفته تا درخواست وصال و گفتگو با محبوب، بی‌نتیجه مانده است.

فضای کلی شعر سرشار از استیصال و نوعی شکستِ عاطفی است. شاعر از سویی در پی برقراری رابطه و رسیدن به بوسه است و از سوی دیگر با بی‌توجهی محبوب یا موانعی که گویی تقدیر پیش پایش نهاده، مواجه می‌شود و در نهایت تصمیم به سکوت و دست کشیدن از این گفتگوی بی‌حاصل می‌گیرد.

معنای روان

دل دادم و کار برنیامد دل دادم و کار برنیامد

قلب و جان خود را در راه عشق نثار کردم اما این کوشش به نتیجه‌ای که می‌خواستم منجر نشد.

نکته ادبی: دل دادن کنایه از عاشق شدن و تسلیم کردنِ اراده و اختیار به محبوب است.

دل دادم و کار برنیامد دل دادم و کار برنیامد

قلب و جان خود را در راه عشق نثار کردم اما این کوشش به نتیجه‌ای که می‌خواستم منجر نشد.

نکته ادبی: تکرار برای تأکید بر استمرار ناکامی است.

دل دادم و کار برنیامد دل دادم و کار برنیامد

قلب و جان خود را در راه عشق نثار کردم اما این کوشش به نتیجه‌ای که می‌خواستم منجر نشد.

نکته ادبی: استفاده از ردیف برنیامد که به معنای به انجام نرسیدن و شکست در کار است.

دل دادم و کار برنیامد کام از لب یار برنیامد

قلب و جان خود را در راه عشق نثار کردم و بوسه‌ای از لب محبوب طلب کردم اما به آن کام و مقصود نرسیدم.

نکته ادبی: کام برنیامد کنایه از عدم دستیابی به آرزوی وصال و بوسه است.

کام از لب یار برنیامد