آی واژه - خاقانی - دیوان اشعار - غزلیات

با یاد تو زهر بر شکر خندد با یاد تو زهر بر شکر خندد

یاد و خاطره‌ی تو آن‌قدر شیرین و دل‌نشین است که حتی زهرِ کشنده در برابر آن، همچون شکر شیرین و خنده‌آور به نظر می‌رسد و خاصیت تلخی خود را از دست می‌دهد.

نکته ادبی: استفاده از صنعت تضاد میان زهر و شکر برای نشان دادن قدرت تاثیر یاد معشوق.

با یاد تو زهر بر شکر خندد با یاد تو زهر بر شکر خندد

یاد و خاطره‌ی تو آن‌قدر شیرین و دل‌نشین است که حتی زهرِ کشنده در برابر آن، همچون شکر شیرین و خنده‌آور به نظر می‌رسد و خاصیت تلخی خود را از دست می‌دهد.

نکته ادبی: تکرارِ بیت برای تاکید بر قدرتِ دگرگون‌کننده‌ی یاد محبوب.

با یاد تو زهر بر شکر خندد با یاد تو زهر بر شکر خندد

یاد و خاطره‌ی تو آن‌قدر شیرین و دل‌نشین است که حتی زهرِ کشنده در برابر آن، همچون شکر شیرین و خنده‌آور به نظر می‌رسد و خاصیت تلخی خود را از دست می‌دهد.

نکته ادبی: واج‌آرایی صامتِ 'ش' در کلمات شکر و خندد، موسیقی درونی بیت را افزایش داده است.

با یاد تو زهر بر شکر خندد با یاد تو زهر بر شکر خندد

یاد و خاطره‌ی تو آن‌قدر شیرین و دل‌نشین است که حتی زهرِ کشنده در برابر آن، همچون شکر شیرین و خنده‌آور به نظر می‌رسد و خاصیت تلخی خود را از دست می‌دهد.

نکته ادبی: ایهامِ لطیف در فعل خندیدن؛ به معنای غالب شدن و برتری یافتن.

با روی تو شام بر سحر خندد

چهره‌ی تابناک تو چنان درخششی دارد که شبِ تاریک به روشناییِ سحر می‌خندد و آن را در برابر زیبایی تو ناچیز و تیره می‌شمارد.

نکته ادبی: تشخیص (جان‌بخشی) به شب که در برابر سحر می‌خندد.

با روی تو شام بر سحر خندد

چهره‌ی تابناک تو چنان درخششی دارد که شبِ تاریک به روشناییِ سحر می‌خندد و آن را در برابر زیبایی تو ناچیز و تیره می‌شمارد.

نکته ادبی: تضادِ شام و سحر برای نشان دادن غلبه‌ی نورِ چهره‌ی محبوب.

با روی تو شام بر سحر خندد

چهره‌ی تابناک تو چنان درخششی دارد که شبِ تاریک به روشناییِ سحر می‌خندد و آن را در برابر زیبایی تو ناچیز و تیره می‌شمارد.

نکته ادبی: استعاره از زیباییِ بی‌نظیر که خورشید و سحر را تحت‌الشعاع قرار می‌دهد.

با روی تو شام بر سحر خندد

چهره‌ی تابناک تو چنان درخششی دارد که شبِ تاریک به روشناییِ سحر می‌خندد و آن را در برابر زیبایی تو ناچیز و تیره می‌شمارد.

نکته ادبی: استفاده از واژه‌ی شام به معنای شب برای ایجاد تقابل با سحر.

با روی تو شام بر سحر خندد

چهره‌ی تابناک تو چنان درخششی دارد که شبِ تاریک به روشناییِ سحر می‌خندد و آن را در برابر زیبایی تو ناچیز و تیره می‌شمارد.

نکته ادبی: مبالغه در وصف زیبایی معشوق.

با روی تو شام بر سحر خندد

چهره‌ی تابناک تو چنان درخششی دارد که شبِ تاریک به روشناییِ سحر می‌خندد و آن را در برابر زیبایی تو ناچیز و تیره می‌شمارد.

نکته ادبی: ساختار نحوی جملات در این بند بیانگر استمرار است.

با روی تو شام بر سحر خندد

چهره‌ی تابناک تو چنان درخششی دارد که شبِ تاریک به روشناییِ سحر می‌خندد و آن را در برابر زیبایی تو ناچیز و تیره می‌شمارد.

نکته ادبی: تکرارِ تصویرسازیِ درخشان در ابیات پی‌درپی.

با روی تو شام بر سحر خندد

چهره‌ی تابناک تو چنان درخششی دارد که شبِ تاریک به روشناییِ سحر می‌خندد و آن را در برابر زیبایی تو ناچیز و تیره می‌شمارد.

نکته ادبی: لحنِ ستایش‌گرانه و فاخرِ شاعر در ترسیم نور.

درماه نو از چه روی می خندی درماه نو از چه روی می خندی

ای که چهره‌ات چون ماه نو است، چرا به ماهِ واقعی می‌خندی و آن را مسخره می‌کنی؟

نکته ادبی: استفهام انکاری برای تاکید بر زیبایی خیره‌کننده‌ی یار.

درماه نو از چه روی می خندی درماه نو از چه روی می خندی

ای که چهره‌ات چون ماه نو است، چرا به ماهِ واقعی می‌خندی و آن را مسخره می‌کنی؟

نکته ادبی: تشبیه چهره‌ی معشوق به ماه نو که نماد زیبایی و تازگی است.

درماه نو از چه روی می خندی درماه نو از چه روی می خندی

ای که چهره‌ات چون ماه نو است، چرا به ماهِ واقعی می‌خندی و آن را مسخره می‌کنی؟

نکته ادبی: استفاده از ماه نو به عنوان استعاره از چهره‌ی درخشان و زیبا.

درماه نو از چه روی می خندی درماه نو از چه روی می خندی

ای که چهره‌ات چون ماه نو است، چرا به ماهِ واقعی می‌خندی و آن را مسخره می‌کنی؟

نکته ادبی: خندیدن در اینجا به معنای برتری جویی و استهزای زیباییِ ناقصِ ماه است.

کان روی به آفتاب برخندد