زبور عجم

فریادها و ناله‌های درونی من، آشوبی عظیم در جانم برپا کرده است، اما هیچ‌کس از این احوال باخبر نیست؛ زیرا حاضران در این محفل تنها به ظواهر و فنون موسیقی (بم و زیر و مقام‌ها) توجه دارند و درک عمیقی از سوزِ نهفته در کلام من ندارند.

در وجود من، عشق با اندیشه‌ای والا درآمیخته است. من موجودی هستم که همواره در حال شدن و تکاملم و هرگز به پایان نمی‌رسم؛ برخلاف ماه که چرخه‌ای تکراری دارد و پس از پر شدن، رو به کاستی می‌رود، کمال من در تغییر و رشدِ جاودانه است.

از شکوه و گلایه دست بردار و با درد دوری و فراق کنار بیا؛ چراکه عشق خود، جاذبه‌ای قدرتمند دارد که عاشق را غرق در خویش می‌کند و زمانی که عاشق درگیرِ کششِ عشق است، حتی از ناله‌های خود نیز بی‌خبر می‌ماند.

مانند شعله‌ای سوزان باش و هر مانعی (خاشاک) که بر سر راهت قرار می‌گیرد، از میان بردار؛ زیرا کسانی که به خاک و تعلقات زمینی وابسته‌اند، لیاقت و توانایی ورود به حریم والای زندگیِ حقیقی و متعالی را ندارند.

با پرندگانِ خانگی و معمولی همنشین مباش؛ چرا که تو مانند شاهینی جوان و قدرتمند هستی. برخیز و بال‌هایت را بگشا و پرواز کن، زیرا ظرفیت پرواز تو بسیار فراتر از این محیط کوچک است.

شاعر در شبستانِ تاریکِ هستی، همچون کرم شب‌تاب است؛ نوری دارد، اما این فروغ همیشگی نیست و گاهی هست و گاهی نیست؛ این اشاره‌ای است به ماهیتِ ناپایدار و لحظه‌ایِ الهام در شعر.

اقبال در غزل خویش، اسرارِ 'خودی' و احوالِ درونی‌اش را آشکارا بیان کرد؛ چرا که او خود را بیگانه‌ای می‌داند که با آداب و رسوم کهنه و فرسودهِ گذشتگان که مانعِ پیشرفت است، بیگانه است.