رباعیات

حافظ

رباعی شمارهٔ ۲۹

حافظ
در آرزوی بوس و کنارت مردم وز حسرت لعل آبدارت مردم
قصه نکنم دراز کوتاه کنم بازآ بازآ کز انتظارت مردم

مفهوم و تفسیر

هوش مصنوعی

مفهوم و پیام کلی

این قطعه کوتاه، تجلی‌گاه سوز و گداز عاشقی است که در فراق معشوق، لحظات را به سختی سپری می‌کند. شاعر با بیانی ساده و در عین حال پرشور، از شدت اشتیاق و دوری معشوق سخن می‌گوید و نشان می‌دهد که چگونه انتظار، هستی او را به تحلیل برده است.

تأکیدِ شاعر بر واژگانی چون «مردن» در تمامی مصرع‌ها، نشانگرِ عمقِ رنجی است که دوری معشوق در زندگی عاشق پدید آورده است. در نهایت، شعر با یک تقاضای صریح و ملتمسانه برای پایان دادن به این دوری، به اوج می‌رسد.

معنی و تفسیر

در آرزوی بوس و کنارت مردم وز حسرت لعل آبدارت مردم

در آرزوی بوسیدن و در آغوش کشیدن تو، جان سپردم و از حسرتِ دوری از لب‌های سرخ و فریبنده‌ات، زندگی را وداع گفتم.

نکته ادبی: لعل آبدار در ادبیات کلاسیک استعاره‌ای کنایی برای لب‌های سرخرنگ، مرطوب و دلربای معشوق است که نماد زیبایی و طراوت است.

قصه نکنم دراز کوتاه کنم بازآ بازآ کز انتظارت مردم

دیگر سخن را طولانی نمی‌کنم و حرف خود را کوتاه می‌گویم؛ به نزد من بازگرد، چرا که از شدتِ چشم‌به‌راهی برای آمدنت، در حال مرگ هستم.

نکته ادبی: تکرار واژه «بازآ»، نشان‌دهنده فوریت، اضطراب و اوج استیصالِ عاشق است که می‌خواهد معشوق هرچه زودتر به حضور او بازگردد.

آرایه‌های ادبی

مبالغه (اغراق) مردم

شاعر با تکرار فعل «مردم» (جان سپردم) در تمامی ابیات، شدتِ رنج و استیصال خود را بیش از حد واقعی جلوه می‌دهد تا تأثیرگذاری کلامش افزون شود.

استعاره لعل آبدار

تشبیه غیرمستقیم لب‌های معشوق به سنگ قیمتی لعل که خوش‌رنگ و مرطوب است.

تکرار بازآ بازآ

تکرارِ دوچندانِ فعلِ امر برای تأکید بر فوریت و التماس عاشقانه.