رباعیات

حافظ

رباعی شمارهٔ ۱۸

حافظ
ایام شباب است شراب اولیتر با سبز خطان بادهٔ ناب اولیتر
عالم همه سر به سر رباطیست خراب در جای خراب هم خراب اولیتر

مفهوم و تفسیر

هوش مصنوعی

مفهوم و پیام کلی

این ابیات با نگاهی لذت‌جویانه و در عین حال واقع‌گرایانه، بر ناپایداری روزگار تأکید می‌ورزند. شاعر در پیِ آن است که از فرصت کوتاه جوانی و زیباییِ چهره‌های تازه به دوران رسیده بهره‌مند شود و گذرِ بی‌رحم زمان را با نوشیدن باده تاب آورد.

در نگاهی کلان‌تر، جهان همچون کاروانسرایی ویران تصویر شده که اقامت در آن ناپایدار است. از این رو، شاعر توصیه می‌کند که در این دنیای بی‌بنیاد، بهتر آن است که انسان با مستی و بی‌خبری، بار سنگین غمِ هستی را از دوش بردارد و خود را به حال‌خوشی بسپارد.

معنی و تفسیر

ایام شباب است شراب اولیتر با سبز خطان بادهٔ ناب اولیتر

دوران جوانی، فصلِ نوشیدنِ باده است و شایسته‌ترین کار در این ایام، میگساری است؛ به‌ویژه اگر این بادهٔ ناب و خالص در همراهی با جوانانِ تازه‌رسیده و زیباروی باشد که خطِ سبزی بر چهره دارند.

نکته ادبی: سبز خط کنایه از نوجوانی است که موهای صورتش تازه درآمده و به رنگ سبز می‌زند. اولیتر به معنای سزاوارتر و بهتر است.

عالم همه سر به سر رباطیست خراب در جای خراب هم خراب اولیتر

دنیا از آغاز تا انجام، همچون کاروانسرایی مخروبه و ناپایدار است؛ پس عاقلانه آن است که در چنین ویرانه‌ای که هیچ‌چیز بر سر جای خود نیست، انسان نیز با بی‌خیالی و مستی روزگار بگذراند.

نکته ادبی: رباط به معنای کاروانسرا یا مهمان‌خانه است و واژه خراب در اینجا دارای ایهام است.

آرایه‌های ادبی

ایهام خراب

اشاره به دو معنای ویرانیِ دنیا در مصراع اول و حالت مستی و از خود بی‌خود شدن در مصراع دوم.

کنایه سبز خطان

اشاره به جوانانی که تازه به سن بلوغ رسیده‌اند و موهای صورتشان به تازگی نمایان شده است.

تشبیه عالم همه سر به سر رباطیست خراب

دنیا به کاروانسرایی تشبیه شده که رو به ویرانی است تا ناپایداریِ جهان را نشان دهد.