قطعات

حافظ

قطعه شمارهٔ ۲۳

حافظ
دلا دیدی که آن فرزانه فرزند چه دید اندر خم این طاق رنگین
به جای لوح سیمین در کنارش فلک بر سر نهادش لوح سنگین

مفهوم و تفسیر

هوش مصنوعی

مفهوم و پیام کلی

این سروده بازتابی اندوهگین و جانسوز از سوگ پدر در فراق فرزند جوان است که در آن شاعر با دیدگاهی فلسفی و دردمندانه ناپایداری دنیا و بی رحمی روزگار را به تصویر میکشد.

شاعر با تضاد میان امیدها و آرزوهایی که برای آینده فرزندش در سر داشت و واقعیت تلخ و ناگهانی مرگ خواننده را به تامل در گذران عمر و سرنوشت ناگزیر آدمی فرامیخواند.

معنی و تفسیر

دلا دیدی که آن فرزانه فرزند چه دید اندر خم این طاق رنگین

ای دل آیا دیدی که آن فرزند خردمند و دانا در زیر این آسمان فریبنده و رنگارنگ با چه سرنوشت تلخی روبرو شد؟

نکته ادبی: فرزانه فرزند استعاره از جوانی و خرد است و طاق رنگین کنایه از آسمان و دنیا است که با زرق و برق خود انسان را فریب میدهد.

به جای لوح سیمین در کنارش فلک بر سر نهادش لوح سنگین

روزگار به جای اینکه لوح سپید و درخشان زندگی و کامیابی را در آغوش او قرار دهد سنگی سنگین یعنی سنگ مزار را بر سر او گذاشت و عمرش را به پایان برد.

نکته ادبی: لوح سیمین نماد پاکی و جوانی و امید است و لوح سنگین کنایه از سنگ قبر و مرگ زودرس است که در تضاد کامل با یکدیگر قرار دارند.

آرایه‌های ادبی

استعاره و کنایه طاق رنگین

آسمان و دنیا که با زیبایی فریبنده اش ناپایدار است.

تضاد (طباق) لوح سیمین و لوح سنگین

تضاد میان لوح سپید و درخشان جوانی و سنگ سنگین قبر.

تشخیص (شخصیت بخشی) فلک بر سر نهادش

نسبت دادن عملِ قرار دادنِ سنگ بر سر به فلک (روزگار) که نشان از نقشِ تقدیر در مرگ است.