دیوان اشعار - رباعیات

فروغی بسطامی

رباعی شمارهٔ ۶

فروغی بسطامی
آمد مه شوال و مه روزه گذشت وایام صیام و رنج سی روزه گذشت
صد شکر خدا که روزی روزهٔ ما گاهی به غنا و گه به دریوزه گذشت

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این ابیات بازتاب‌دهنده حس آرامش و رهایی پس از پایان یک دوره عبادت و ریاضتِ سی‌روزه است. شاعر با زبانی شکرگزار، گذر ایام را به تصویر می‌کشد و به نوسانات احوال انسانی در این مسیر، از فراخی تا تنگیِ معیشت یا احوالات درونی اشاره دارد.

معنای روان

آمد مه شوال و مه روزه گذشت وایام صیام و رنج سی روزه گذشت

ماه شوال فرا رسید و ماه روزه‌داری به پایان رفت؛ دورانی که همراه با سختیِ عبادتِ سی‌روزه بود، اکنون تمام شده است.

نکته ادبی: «شوال» ماه قمریِ پس از رمضان و زمان عید فطر است؛ «صیام» نیز در اینجا مترادف با روزه‌داری است.

صد شکر خدا که روزی روزهٔ ما گاهی به غنا و گه به دریوزه گذشت

خدای را صدها بار سپاس که گذرانِ زندگی ما در دوران روزه‌داری، گاهی در سایه بی‌نیازی و رفاه و گاهی در تنگدستی و نیازمندی سپری شد.

نکته ادبی: تضادِ معناییِ میان «غنا» به معنای توانگری و «دریوزه» به معنای گدایی و طلب کردنِ چیزی از دیگران، تصویرگرِ دوگانه احوالات بشری است.

آرایه‌های ادبی

مراعات نظیر شوال، روزه، صیام، سی روز

این واژگان همگی در پیوند با موضوعِ ماه رمضان و پایان آن هستند.

تضاد غنا و دریوزه

رویاروییِ مفهومِ توانگری و نیازمندی برای نشان دادن نوسانات زندگی.

جناس روزی و روزه

شباهت لفظی میان دو واژه که بر زیبایی موسیقیایی بیت افزوده است.