دیوان اشعار - غزلیات

اگر خواهانِ آزادیِ حقیقی هستی، از عقلِ حسابگر و محدودکننده فاصله بگیر؛ به جمعِ عاشقانِ بی‌پروا و مجنون‌صفت بپیوند و همچون کودکان، دلی بی‌کینه و ساده داشته باش.

اگر آرزوی وصالِ معشوق و بهره‌مندی از زیبایی‌های او را داری، باید هم‌نشینِ هر دو حالِ متفاوت باشی؛ هم با روشناییِ صبحِ وصال شاد باش و هم با تاریکیِ شبِ فراق (که گویی شبِ غریبان است) بساز.

اگر می‌خواهی معشوق، تو را از دایرهٔ توجه و مهرِ خود بیرون نیندازد، باید در برابر هر دستور و اراده‌ای که او دارد، کاملاً مطیع و فرمان‌بردار باشی.

هر زمان که معشوق با آن زیباییِ حماسی (ترک) و با ابزارِ دلفریبی‌اش (تیر و کمان) جلوه کرد، تو باید همچون هدفِ تیر، آمادهٔ قربانی شدن و جان‌باختن در راهِ او باشی.

از دور، بزرگی و زیباییِ چهرهٔ او را ستایش کن و هرگاه از وادیِ شک و حیرت (کفر) بازگشتی، در پیِ رسیدن به ایمانِ حقیقی در این عشق باش.

در برابرِ نفسِ سرکش که همیشه تو را به نافرمانی و کج‌روی وامی‌دارد، یک بار هم که شده بایست و مخالفت کن؛ در این مسیر، باید گهگاهی از تعلقات ببری (کافر شوی) و گهگاهی به حقیقت بازگردی (مسلمان شوی).

اگر از رنجِ دنیا در تنگنایی، با نوشیدنِ می (نمادِ بی‌‌خیالی و عرفان)، آن را فراموش کن؛ و اگر در طلبِ گنجِ معنوی هستی، باید از منیتِ خود بگذری و ویران شوی.

جام را پر کن و خمره‌ای که افکارِ بیهوده در آن است بشکن؛ این جنگلِ افکارِ آزاردهنده را آتش بزن تا به مقامِ دلیری و شیردلی برسی.

هنگامی که معشوق (ساقی) لبخند می‌زند، تو نیز شادمانه و خوش‌دل زندگی کن؛ و حتی اگر سختی‌ها (که مینا و ظرفِ می است) با گریه و زاری همراه بودند، تو همچنان با شادی ساغر را سر بکش.

اکسیرِ قناعت را به دست آور و سرمایهٔ اصلیِ خود قرار ده؛ آنگاه در عالمِ فقر و درویشی، چنان پادشاهی و سلطنتی خواهی داشت که هیچ ثروتمندی ندارد.

آن قامتِ رعنایِ معشوق (شمشاد) را در شهر تماشا کن؛ وقتی او را دیدی، دیگر از هیچ گلستان و زیباییِ دیگری لذت نبر و از همه فارغ شو.