دیوان اشعار - غزلیات

در محفل رندان و جایگاه معرفت، فعالانه حضور داشته باش و به تنبلی روی نیاور؛ یا با اقتدار و تسلط رفتار کن و یا با اخلاص کامل، فرمان‌بردار باش.

در حلقه کسانی که به دنبال حقیقت‌اند، نباید بی‌هدف بود؛ پس یا باید راهبر و پیشرو باشی و یا مطیعِ محضِ فرمانِ معشوق.

اگر پیوسته آرزوی دیدار و همنشینی با زیباییِ مطلق (که به یوسف تشبیه شده) را داری، باید یا چون آینه‌ای صاف و بدون زنگار باشی و یا مانند کسی که آینه را مقابل معشوق می‌گیرد، محوِ تماشای او باشی.

اگر می‌خواهی به زلفِ پرپیچ و خمِ معشوق دست یابی، یا باید مانند دیوانگانِ عشق، زنجیرِ اسارت بر گردن نهی و یا خود، عاملِ ایجادِ این شور و غوغا باشی.

اگر از باده‌ی عشق ننوشیدی و سرمست نشدی، باید نزد ساقی (مربی و پیر) شرمنده باشی و اگر عشق را تجربه نکردی، باید از اینکه عمرت را بیهوده گذرانده‌ای، پشیمان شوی.

زمانی که معشوق با لبخندش تو را شاد می‌کند، همچون دریا در برابرش سخاوت‌مند باش و مرواریدِ جانت را نثار کن و زمانی که اشک می‌ریزد، برای هم‌دردی و همراهی با اندوهش آماده باش.

چشمه حیات و جاودانگی در برابرِ لبِ معشوق ارزش چندانی ندارد؛ پس از ویژگی‌های حیوانی و مادی فراتر رو و به مرتبه انسانیت و کمال دست یاب.

اگر روزی به کوی معشوق راه یافتی و در حریم او قرار گرفتی، دیگر به فکرِ بهشت و رضوان نباش، زیرا وصلِ او برترین پاداش است.

اگر می‌خواهی که جهان و روزگار بر وفقِ مراد تو گردد و تسلیمِ تو شود، خود را در میدانِ آزمونِ الهی، همچون گویِ چوگان، تسلیم و مطیعِ اراده‌ی او کن.

مشکلات و پریشانی‌های من، زمینه و اسبابِ کمالِ من شده‌اند؛ تو اگر به دنبالِ پیوستگی و وحدت با معشوق هستی، باید از زلفِ پریشانِ او بیاموزی که چگونه در کثرت، وحدت ایجاد کنی.

برای اینکه به تو بصیرت و آگاهی از اسرارِ هستی ببخشند، باید در کارگاهِ دنیا که پر از نقش و نگار است، مانند عاشقی حیران و سرگشته باشی.

در دورانِ حکومتِ معشوق (یا دوره پادشاه)، غم را از شهر بیرون کردند؛ پس برای شکرگزاری از این شادی، پیاله به دست گیر و شادمان باش.

ای شاه ناصردین که حتی پیرِ روزگار از اعماقِ جانش تو را می‌ستاید، تا زمانی که خورشید می‌تابد، تو باید چون مایه تزیین و افتخارِ کاخِ این جهان باشی.

اگر نمی‌خواهی روزهایِ فروغی (تخلص شاعر) تاریک و بی‌فروغ باشد، خودت همچون خورشیدی درخشان در خانه‌ی تاریکِ او باش.