دیوان اشعار - غزلیات

همه مردم چنان محو تماشای چهره دلربای او شده‌اند که گویی تمام توان بینایی‌شان در دیدن زیبایی او خلاصه شده است و هر کس که به او می‌نگرد، مبهوت جمالش می‌گردد.

عاشقِ شوریده که از عقل و منطق بریده است، کاری به قبله و جهت‌های ظاهری ندارد؛ برای او، خیمه‌گاه معشوق (لیلی) همان قبله حقیقی است که به سوی آن نماز می‌گزارد.

بحث‌های پیچیده و فقهی زاهد برای چنین عاشقی بی‌معنا و بی‌فایده است؛ چرا که او کسی است که تنها به سخنان شیرینِ لب‌های معشوقش گوش می‌سپارد و همان را دستورالعمل زندگی می‌داند.

آن معشوقِ زیبا و بازیگوش، در خلوتگاهِ دل من جای گرفته است؛ از این رو جستجوی پادشاه یا هر طالب دیگری در دیر (کلیسا) یا حرم (مسجد) برای یافتن او، بیهوده و بی‌ثمر است.

هر کسی که پا به میدان عشق می‌گذارد و در پی تجارتِ عاطفی برمی‌آید، باید بداند که تنها سرمایه و سود و زیان این بازار، همان سرگشتگی و سودایِ عشق است که در سر دارد.

دیوانگانِ عشق، همواره در جستجوی زنجیر هستند تا خود را مهار کنند، چرا که سرِ این زنجیرهای اسارت، در زلفِ پیچ‌درپیچِ آن معشوق گره خورده است.

اگر در روز قیامت، پاداشِ شب‌های طولانی دوری و رنجِ هجران را بدهند، همین‌جا (در کنار معشوق بودن) بهترین بهشت و روضه رضوانِ من و اوست.

شادیِ امروزِ دلِ من، مرهونِ غمِ چهره دل‌انگیز اوست؛ و چشمانِ امیدوارم همواره در انتظارِ دیدارِ فردای اوست.

آن ماهِ تابان (معشوق) روزگار مرا تیره و تار کرده است، چرا که نورِ آفتاب در برابرِ درخششِ چهره دل‌روبای او تنها یک انعکاس ناچیز است.

آن معشوقِ شیرین‌سخن مرا تلخ‌کام کرده است (با دوری یا بی‌توجهی)؛ و این‌همه هیاهوی رقیبان، مانند مگسانی است که بر سرِ شیرینیِ او جمع شده‌اند.

دلیلِ تمام حسرت‌های من، عشقِ غم‌انگیزِ اوست و منشأ تمام شادی‌هایم، حسن و زیباییِ طرب‌انگیزِ اوست.

طبعِ غزل‌سرا و هنرمندِ من، در طلبِ رسیدن به اوست؛ من تشنه‌کامِ لب‌های لعل‌فام و شکرشکنِ او هستم.

ای ناصرالدین‌شاه، دامنِ آن معشوقِ ترک‌نژاد (ممدوح) را محکم بگیر، چرا که تمام تقاضاها و شکوه‌های من به درگاهِ باجلال و شکوهِ اوست.

ناصرالدین‌شاه، آن پادشاهِ پهلوان و دلاور که افتخارِ خورشید و سیاره زحل است، همو که از روزِ ازل، مشیتِ فلک و گردشِ روزگار بر اساسِ اراده و رایِ او تنظیم شده است.