دیوان اشعار - رباعیات
رباعی شمارهٔ ۷
فیض کاشانیدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این ابیات به نکوهش دلبستگیهای دنیوی و غفلت از حقیقتِ والای وجود میپردازند. شاعر انسان را به فراتر رفتن از نیازهای حیوانیِ زیستی فرا میخواند و تأکید میکند که فرصتِ حقیقی برای تعالیِ روح و جلبِ رضایتِ حق همین لحظه است.
در این نگاه دنیا بازاری است که در آن فرصتِ تزکیه و نجاتِ خویشتن نهفته است و اگر این فرصتِ کوتاه در چنبرهی خودخواهیها و مسائلِ پیشپاافتاده هدر رود، در روزِ حساب، دستاوردِ انسان هیچ ارزشی نخواهد داشت.
معنای روان
تمامِ همتِ تو صرفِ خوردن در روز و خوابیدن در شب میشود، در حالی که این چرخهی تکراری، هویتِ انسانیِ تو را نمیسازد.
نکته ادبی: خوردن و خفتن نمادِ زندگیِ نباتی و غفلتزده است.
بدان که در روزِ قیامت، دیگر هیچ فرصتی برای اصلاح نیست و تو در آن بازارِ ابدی، ارزشی نخواهی داشت.
نکته ادبی: بمفت در اینجا به معنای ارزشِ بسیار ناچیز یا هیچ است.
آرایههای ادبی
اشاره به دلبستگیهای دنیوی و نیازهای روزمره و مادی.
تقابل میان زمان فرصتسازی در دنیا و زمانِ بازخواست در آخرت.
استعاره از خداوند به عنوان خریدارِ جان و اعمال انسان در بازارِ هستی.