دیوان اشعار - غزلیات

سخن گفتن از عاشقانِ راستین، جان را جلا می‌دهد و بر آن می‌افزاید؛ پس از افسانه‌های بیهوده درباره بیگانگان دوری کن و فقط از معشوق سخن بگو.

سخن از وصالِ معشوق چون گلستانی دلفریب است و سخن از جدایی، چون خار گزنده؛ اگر می‌خواهی از خارِ هجران چیزی بگویی، آن را در پیوند با زیبایی‌های گلستانِ وصل بیان کن.

آن سخنی را که در تو دردِ طلب و جستجو ایجاد می‌کند، مدام تکرار کن و آن تک‌جمله‌ای که به جانت شادی و نشاط می‌بخشد را صد بار بر زبان بیاور.

تا کی می‌خواهی از امور دنیوی و زمینی و آسمانی سخن بگویی؟ لحظه‌ای این حرف‌ها را رها کن و تنها از معشوق و دیارِ او سخن بگو.

اگر به دنبال پاکی و پیراستگی هستی، باید از هر چه غیر از خداست بیزار شوی؛ اما اگر همچنان تجارت و دنیا برایت خوشایندتر است، پس در همان بازارِ دنیا سخن بگو.

اگر سخنِ دیروز از امروز بهتر بود، از آن بگو و اگر حرف‌های سال گذشته از حرف‌های امسال ارزشمندتر بود، به همان سخنانِ گذشته بازگرد و از آن‌ها بگو.

از بیگانگان کناره بگیر و گوشِ خود را بر حرف‌های آنان ببند؛ اما وقتی سخن از معشوق به میان آمد، با اشتیاق و به تفصیل از آن صحبت کن.

سخن گفتن از اهل عشق، اگر حالتی مستانه داشته باشد، ایرادی ندارد؛ اما وقتی می‌خواهی به زبانِ عقل و منطق سخن بگویی، باید هشیار و سنجیده حرف بزنی.

تا زمانی که در بندِ عقل و هشیاریِ معمولی هستی، از اسرارِ اهل عرفان سخن مگو؛ اما وقتی از شرابِ معرفت مست شدی، از اسراری بگو که آن پوشاننده عیوب بر تو آشکار کرده است.

اگر از شیرین‌سخنان حرفی می‌زنی، آن را شکر بنام و ستایش کن، اما اگر اهلِ دنیا و بیگانگان سخنی گفتند، آن را زهر و ناخوشایند بدان.

ای کسی که به نظم و نثرِ رنگارنگ و فریبای خود می‌نازی، تا کی می‌خواهی فقط حرف بزنی؟ یک‌بار هم که شده، از کردار و عملِ خود سخن بگو.

این مفاهیم نیاز به شرح و بسطِ بیشتری دارند؛ بنابراین از این پس، ای فیض، اگر می‌خواهی سخنی بگویی، آن را کامل و به صورت مفصل بیان کن.