دیوان اشعار - غزلیات

وجودِ خویش را تسلیمِ معشوق کردم و به حقیقتِ جان رسیدم؛ با فدا کردنِ جان در راهِ او، به «جانان» (محبوبِ واقعی) تبدیل شدم. کسی که گمان می‌کرد در این جهانِ مادی می‌گنجد، من به واسطه دولت و سعادتِ عشق، از محدوده جهان فراتر رفتم.

از عالمِ خاک و ماده (آب و گل) به سوی ملکوتِ جان و سرزمینِ دل سفر کردم. از تن به سوی جان حرکت کردم تا آنجا که مانندِ روح، از دیدگانِ ظاهربین پنهان شدم.

تمامِ جهان را دیدم و از هر درختی (مظهری از خلقت) میوه‌ای (معرفتی) چیدم. در این مسیر، آن‌قدر به گداییِ عشق پرداختم تا سرانجام به سلطنتِ درونی و مقامِ معنوی رسیدم.

در جاده‌های مشکوک و گمراه‌کننده، راهنمای بسیاری از سالکان بودم، اما در شاه‌راهِ معرفت و حقیقت، خودِ من پیرو و مطیعِ قرآن شدم.

تنم را در آتشِ بلا و سختیِ راه گداختم تا کارِ جانم به کمال برسد. از آلایشِ آب و گل (مادیت) پاک شدم تا از سر تا پا به حقیقتِ جان تبدیل شوم.

دل، خانه و مأوایِ معشوق است و جای اغیار و غیرِ خدا نیست. من این خانه را برای او نگه داشتم و بر درگاهش پاسبان شدم.

به سرزمینِ آگاهی سفر کردم و حتی در بدی‌ها نیز خوبی دیدم (به وحدتِ وجود رسیدم). از «من» تهی شدم و به جایی رسیدم که جانِ جهان گشتم.

خود را از خودیِ خویش رها کردم و به سوی حق پرداختم. سر (جان) را در راهِ او فدا کردم و به فرماندهیِ سپاهِ سالکان (جان‌باختگان) رسیدم.

دیگر یاران به دنبالِ هستیِ خود بودند، اما من «نیستی» را قبله خود قرار دادم. دیگران با عقل و منطق آباد شدند، اما من با دیوانگیِ عشق، آباد گشتم.

زاهد به زهدِ خود دل‌خوش کرد و عابد به عبادتِ خویش خو گرفت؛ آن‌ها به آنچه می‌خواستند رسیدند، اما من به آنچه باید (مقامِ بندگیِ محض) می‌رسیدم، تبدیل شدم.

زمانی ذره‌ای از مهرِ او بودم و قطره‌ای از دریایِ رحمتش؛ اکنون به خورشیدی تابان و دریایی بی‌کران تبدیل شده‌ام (به وحدت با معشوق رسیدم).

ای فیض! چقدر از «من» بودن لاف می‌زنی؟ این ادعایِ «من» کردن، بی‌معنی است. دست از این حرف‌ها بردار که «من این شدم و من آن شدم» (چون در مقامِ فنا، «منی» باقی نمی‌ماند).