دیوان اشعار - غزلیات

اگر من درباره توانایی خود در شعر سخن به گزاف می‌گویم، به خاطر غرور و خودپسندی نیست؛ بلکه این هنرِ شاعری است که چنین اقتضایی دارد و مرا به این سخن وامی‌دارد.

آن کلامی که در هنگامه‌ی سرودن، حالِ دل را خوش می‌کند و سبب لذت شنونده می‌شود، همان ادعای حقیقی شعر است؛ این همان فن و مهارت شاعری است که شعر طلب می‌کند.

ادعاهای بزرگی چون رسیدن به مقام عرفان، عشق الهی یا سخن گفتن از اسرارِ هجران و وصال، فراتر از مرتبه و توان من است، اما باز هم شعر مرا به بیان این مطالب وامی‌دارد.

هر آنچه که دلم آرزو کرده و جانم از آن لذتی برده است را در قالب شعر می‌آورم، زیرا ذاتِ هنرِ شاعری اقتضا می‌کند که تمامِ این احوالات در سخن منعکس شود.

گاهی از زبانِ کنایه و استعاره (مجاز) سخن می‌گویم در حالی که مقصود اصلی من حقیقت است؛ با اینکه بر هر دو فن (مجاز و حقیقت) تسلط دارم، اما اقتضای شعر است که گاهی چنین ترکیبی را به کار گیرم.

گاه قصدم از شعر، ستایش زیبایی‌های دنیوی و چهره‌های دلرباست؛ هرچند می‌دانم که این زیبایی‌ها فریبنده و گمراه‌کننده (راهزن) هستند، اما هنر شاعری مرا به توصیف این مضامین ترغیب می‌کند.

اوصافی چون خط (موی صورت)، خال، چشم، ابرو، زلف و رخسار، همگی نمادهایی از آشوب و فتنه‌ای هستند که در دل ایجاد می‌کنند؛ باز هم شعر است که این توصیفات را از من طلب می‌کند.

زیباییِ مادیِ دلبران، دنیای من است و حقیقتِ الهی، پاداشِ اخروی (عقبا) من؛ من از هر دو ساحت (دنیا و آخرت) سخن می‌گویم، چرا که شعر این تقاضا را از من دارد.

برای اهل دل و صاحبان ذوق، پسندیده نیست که شعرِ «فیض» را رد کنند؛ زیرا او حتی اگر در شعر از خود (ما و من) سخن بگوید، این کار نه از روی خودخواهی، بلکه به اقتضای ذاتِ هنرِ شاعری است.