دیوان اشعار - غزلیات

هر چیزی به سوی هم‌جنس و هم‌سنخ خود کشیده می‌شود؛ دلِ من نیز چون به حالتی عاشقانه و شیفته رسیده، پیوسته گردِ دهانِ معشوق که سرچشمه‌ی سخن است، طواف می‌کند.

هرگاه تشنه‌ی حقیقت و معنا می‌شوم، دلم مرا به سوی لب‌های سخن‌گوی معشوق می‌خواند؛ و زمانی که به دنبالِ آبِ حیات (جاودانگی) هستم، در خطوط چهره و چانه‌ی او به جست‌وجو می‌پردازم.

اگر طلبِ می و مستی کنم، چشمانِ او جامِ شراب را به من می‌بخشد و اگر بخواهم از حال و احوالِ دلم باخبر شوم، در پیچ‌ و خمِ زلفِ او به دنبالش می‌گردم.

حقیقت این است که هر چیزی با ضدِ خود شناخته می‌شود و از طریقِ ضد، ظاهر می‌گردد؛ بنابراین، من که در برابرِ قدِ راست و استوارِ او قرار گرفته‌ام، از روی شرم و تواضع، قامتم خمیده می‌شود.

وقتی در میانِ جمع و انجمن هستم، دلم هوای خلوت می‌کند و چون در تنهایی و خلوت می‌نشینم، دلم دوباره هوای جمع و میانِ مردم بودن را دارد.

اگر به سوی چمن بروم، از شدتِ آهِ من، صحرا خشک می‌شود و اگر به صحرا بروم، از بارانِ اشکِ من، آنجا به چمنزاری سرسبز بدل می‌گردد.

چنان دچارِ پریشانیِ احوالم که اگر بخواهم سخنی بر لب بیاورم، زبانم از شدتِ آشفتگی و عدمِ تمرکز، در دهانم بند می‌آید و کلمات پراکنده می‌شوند.

دلم گمشده‌ای دارد اما خودش هم نمی‌داند آن چیست؛ و تنها زمانی که از خودِ حقیقی‌اش بویی ببرد، شروع به گشتن گردِ خویشتن می‌کند.

دلی که در این جهانِ مادی (گلستانِ فانی) شایستگیِ وصالِ حضرتِ دوست را ندارد، از روی حسرت و دلتنگی به یادِ صاحب‌خانه، بر ویرانه‌ها و آثارِ به‌جامانده پرسه می‌زند.

حجابِ میانِ عاشق و معشوق، همان «من» و «ما» (خودپرستی) است؛ هنگامی که آدمی این خودخواهی را بشناسد و از آن بگذرد، حقیقت را در همه‌چیز خواهد یافت.

دوست داشتنِ وطن بخشی از ایمان است و وطن، جانِ جانانِ آدمی است؛ بنابراین اگر جان، جایگاهِ حقیقیِ خود را بشناسد، مشتاقانه خود را فدای آن می‌کند.

شاعر (فیض) از یاران می‌خواهد که پاسخی در قالبِ غزل بدهند؛ چرا که دهانِ او به گفتنِ سخن عادت کرده و سخنِ او نیز پیرامونِ بیانِ زیباییِ محبوب می‌چرخد.