دیوان اشعار - غزلیات

هر آنچه در این عالم وجود دارد، دارای مغز (حقیقت) و پوست (ظاهر) است. مغزِ آن، بخش برتر و والای آن است و صورتِ ظاهری‌اش، همان پوستِ بی‌ارزش است.

اگرچه صورتِ ظاهری اشیاء نمایان است، اما از دیدگاه حقیقت، این ظاهر مانند پشتِ دست و مایه گمراهی است؛ و اگرچه معنی و باطنِ اشیاء پنهان است، اما سراسر همان رویِ اصلی و حقیقتِ آشکار است.

حقیقتِ باطنیِ هر چیزی در جهان، تسبیح و ستایش خداوند است. صورتِ ظاهریِ اشیاء تنها پرده‌ای است که آن حقیقت را پوشانده و آن باطن، خودِ حقیقتِ اصلی است.

همه موجودات به زبانِ ذاتی و سرشتِ خود در حال ستایشِ پروردگارند. این کار برای آن‌ها تکلیفی تحمیلی نیست، بلکه بخشی از طبیعت و خویِ وجودیِ آن‌هاست.

عارفان و اهل معرفت، اهلِ معنی هستند و همیشه به دنبالِ حقیقت (مغز) می‌گردند، اما نادانان، اهلِ ظاهر هستند و تنها به پوسته‌ی امور نگاه می‌کنند.

من نه در شمار عارفانِ کامل هستم و نه از جاهلانِ بی‌خبر؛ روزیِ معنویِ من، تنها جُویبارِ کوچکی از اقیانوسِ بی‌کرانِ حقیقت است.

از آنجایی که راهی به اقیانوسِ حقیقت ندارم، به همان جُویبارِ کوچک خو گرفته‌ام و چون به مجلسِ انسِ عارفان راهی نیافتم، گوشه‌نشینی و پرسش از حقیقتِ گم‌شده، پیشه‌ی من شده است.

«فیض» (شاعر) را دیدم که در گلزارِ حقیقت در حالِ طواف است. از او پرسیدم که آیا به حقیقت دست یافته‌ای؟ گفت که بهره‌ی من تنها بوییدنِ آن حقیقت است و نه وصالِ کاملِ آن.