دیوان اشعار - غزلیات

علم و دانشِ کتابی و رسمی کجا و درکِ شهودی و عرفانی کجا؛ این دو از زمین تا آسمان با هم تفاوت دارند. همچنین دانش‌های عقلانی و فکری در برابرِ ندایِ وجدان و تجربه‌یِ قلبی، جایگاهی ندارند و از حقیقت دورند.

چگونه می‌توان میان عشق و عقلِ جزئی قیاس کرد؟ عقل در برابرِ پادشاهیِ عشق، همچون دربانی ساده در برابر فرمان‌روایی مقتدر است؛ عقل محدود است و عشق، حاکمِ مطلقِ جان.

او نشانه‌های دوست را آشکار کرد و حقیقت را پیشِ چشم نهاد؛ اما افسوس که بدونِ چشمِ دل، همه‌یِ این نشانه‌ها بی‌فایده است. وقتی دیده‌یِ جان بسته باشد، دیدنِ جانان (خداوند/معشوق) چگونه ممکن است؟

تا زمانی که جان، آلوده به عشق نباشد، هرگز به جانان نمی‌رسد. جانی که از عشق خالی باشد، تهی‌مایه است و چنین جانی چگونه می‌تواند به محبوبِ حقیقی دست یابد؟

هرگز دلی که از عشق خالی است، نمی‌تواند رویِ دوست را ببیند. همان‌طور که یک قطره‌یِ خونِ ناچیز نمی‌تواند عظمتِ دریایِ عمان را در خود جای دهد، دلِ بی‌عشق نیز ظرفیتِ درکِ بی‌کرانیِ حق را ندارد.

در حقیقت، جوهره‌یِ جان و دل در تنِ انسان، همان عشق است. زاهدانی که تنها به ظاهرِ عبادت می‌پردازند و از عشق بویی نبرده‌اند، در واقع دلی زنده و جانی پویا ندارند.

عشق، شفابخشِ تمامِ دردهایِ درونی و روحانی است؛ حال آنکه بدونِ عاشقی، برایِ دردهایِ عمیقِ روح، هیچ درمانی در عالم وجود ندارد.

عشق است که هر چیز را به جایگاهِ خود می‌رساند و هویتِ حقیقیِ هر پدیده‌ای را مشخص می‌کند. اگر عشق نبود، این و آن (تمامِ موجودات) هیچ هویت و معنایی نداشتند.

عشق هم رازِ نهفته‌یِ وجودِ ماست و هم عاملِ سامان‌دهی و نظمِ زندگیِ ما. اگر عشق نباشد، نه رازی می‌ماند و نه سامان و هدفی برایِ زیستن.

عشق برایِ کسانی که در این دنیا سرگردان و بی‌خانمان‌اند، پناهگاه و مایه آرامش است. فیض و بخششِ الهی نیز بدونِ وجودِ عشق، در هیچ کجایِ عالم قرار و پناهی نمی‌یابد.