دیوان اشعار - مثنویات
شمارهٔ ۴۵ - نمونهٔ کامل صنایع لفظی و معنوی در اشعار قران السعدین ایجاز
امیرخسرو دهلویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این بیت تصویری از رعایتِ مراتب و حفظِ حرمتِ پدر در عینِ برخوردار بودن از مواهبِ قدرت را به نمایش میگذارد.
فرزند، با وجودِ دعوتِ پدر به نشستن بر تختِ شاهی، تواضع و خدمتگزاری را بر جاه و مقام ترجیح میدهد و با شتاب از آن جایگاهِ بلند فرود میآید تا ادبِ فرزندی را به جای آورد.
معنای روان
اگرچه پدر او را با اکرام و احترام به بالای تختِ پادشاهی فراخواند، اما او بیدرنگ از جای برخاست و با شتاب از تخت فرود آمد و به سوی پدر شتافت تا ادب و تواضع خود را ابراز کند.
نکته ادبی: واژه شست در این سیاق به معنای برخاستن و حرکتِ سریع است که از ریشهی جستن مشتق شده است. فعل کشیدن نیز در اینجا به معنای فراخواندن و به مقامِ رفیع نشاندن به کار رفته است.
آرایههای ادبی
کنایه از ارج نهادن، بزرگ شمردن و دعوت به مشارکت در قدرت و مقام است.
تقابل میان جایگاهِ بلندِ پادشاهی و حرکتِ فروتنانه برای پایین آمدن از آن، نشاندهنده اولویتِ ادب بر قدرت است.