دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)

امیرخسرو دهلوی

گزیدهٔ غزل ۶۲۳

امیرخسرو دهلوی
بیرون بیا در آفتاب آزرده می گردد تنت یا روی خود با روی او نسخهٔ مقابل می کنی؟

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این بیت ستایشی است از کمال زیبایی و ظرافت پیکر یار که چنان لطیف است که تاب تماشای آفتاب را ندارد یا آنکه چنان درخشان است که می‌خواهد با خورشید برابری کند.

شاعر با به کارگیری تخیلی جسورانه و عاشقانه کمال زیبایی معشوق را به رخ می‌کشد و آن را چنان بی‌همتا می‌داند که گویی تقابل میان چهره او و خورشید رقابتی میان دو ماه تابان است.

معنای روان

بیرون بیا در آفتاب آزرده می گردد تنت یا روی خود با روی او نسخهٔ مقابل می کنی؟

از خانه بیرون بیا تا ببینم آیا بدنت در برابر تابش آفتاب آسیب می‌بیند یا اینکه می‌خواهی چهره خود را در برابر خورشید قرار دهی و زیبایی‌ات را با او مقایسه کنی؟

نکته ادبی: در این بیت واژه آزرده به معنای آسیب دیدن بر اثر لطافت بیش از حد است و نسخه مقابل کردن اصطلاحی است که به معنای تطبیق دادن دو چیز برای سنجش زیبایی به کار رفته است.

آرایه‌های ادبی

استعاره و کنایه نسخه مقابل می کنی

شاعر با بهره‌گیری از اصطلاحی کتابت چهره معشوق را برای سنجش زیبایی در برابر خورشید قرار داده است.

اغراق (مبالغه) آزرده می گردد تنت

شدت ظرافت پیکر یار چنان زیاد توصیف شده است که تاب گرمای آفتاب را ندارد.