دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)

امیرخسرو دهلوی

گزیدهٔ غزل ۵۹۲

امیرخسرو دهلوی
تیرم زنی و خوشم که باری بشناختیم بدین بهانه

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این بیت بیانگر اوج تسلیم و رضایت عاشق در برابر معشوق است. در فرهنگ غنایی کهن، رنجی که از جانب محبوب به عاشق می‌رسد، نه تنها مایه اندوه نیست، بلکه نشانه‌ای از توجه و دیده شدن عاشق توسط معشوق تلقی می‌شود.

شاعر با بیانی لطیف، دردی را که معشوق بر او روا می‌دارد، به مثابه‌ی بهانه‌ای برای برقراری ارتباط می‌بیند و از این رهگذر، حتی جراحت را نیز شیرین و گوارا می‌شمارد.

معنای روان

تیرم زنی و خوشم که باری بشناختیم بدین بهانه

اگرچه تو به سمت من تیر جفا و دوری پرتاب می‌کنی، من از این بابت خشنودم که دست‌کم توجهی به من داری.

نکته ادبی: باری در این بافتار به معنای حداقل، دست‌کم یا به هر تقدیر است که بر غنیمت شمردنِ کوچک‌ترین توجهِ معشوق دلالت دارد.

آرایه‌های ادبی

کنایه تیر زدن

استعاره از جفا، بی‌مهری و آزاری است که معشوق بر عاشق روا می‌دارد.

پارادوکس (متناقض‌نما) تیر زنی و خوشم

جمع شدن حسِ درد ناشی از تیر خوردن و حسِ شادی ناشی از توجهِ معشوق، پارادوکسِ عاطفیِ زیبایی ایجاد کرده است.