دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)
گزیدهٔ غزل ۵۹۱
امیرخسرو دهلویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این بیت ستایشگرِ زیباییِ طبیعی و بیآلایشِ معشوق است. شاعر به تصویر کشیدنِ حالتی از محبوب میپردازد که در آن، حتی با وجود آشفتگیِ ظاهری ناشی از خواب یا مستی، همچنان جذبه و گیراییِ او باقی است و درخششِ حسنِ او به هیچ آرایه یا تزیینی نیاز ندارد.
معنای روان
ای کسی که زیباییات چون ماه میدرخشد، در آن هنگام که در حالِ خماری هستی، نه صورتت را از خواب شستهای و نه موهایت را شانه کردهای، همچنان مسحورکنندهای و زیبایی تو بر همه چیز پیشی دارد.
نکته ادبی: در عبارت «روز خواب شسته»، واژه «روز» در اینجا به احتمال قوی تصحیف و نگارش نادرستِ «روی» (صورت) است که در نسخههای معتبرِ ادبیات کلاسیک رایج است و به شستنِ صورتِ آلوده به خواب اشاره دارد. همچنین «خمار» حالتی است که پس از مستیِ شبانه در فرد باقی میماند و در ادبیات، نمادِ سستی و آشفتگیِ در عینِ زیبایی است.
آرایههای ادبی
تشبیه محبوب به ماه به جهتِ درخشندگی، کمالِ زیبایی و دوری از دسترس بودن.
کنایه از بیآرایشی، سادگی و در عین حال جذابیتی که در ذاتِ معشوق است و به هیچ پیرایهای محتاج نیست.