دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)
گزیدهٔ غزل ۵۸۵
امیرخسرو دهلوی
بر خسرو غمزه ای تمامست
شمشیر چرا زنی دو دسته
درک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این بیت در ستایش قدرت تأثیرگذاریِ نگاهِ معشوق سروده شده است. شاعر با زبانی ظریف بیان میکند که برای فتحِ سرزمینِ دلِ عاشق، نیازی به خشونت یا ابزارهای رزمی نیست، چرا که جلوهگریِ معشوق به تنهایی برتر از هر سلاحی عمل میکند و تمامکننده کار است.
معنای روان
بر خسرو غمزه ای تمامست
شمشیر چرا زنی دو دسته
برای پادشاهِ زیباییها، همان یک نگاهِ پرناز و عشوه کافی است تا جانِ عاشق را بستاند؛ پس دیگر چه لزومی دارد که با شمشیرِ دو دسته (سلاحِ جنگی) به جنگِ عاشقِ بیدفاع بروی؟
نکته ادبی: خسرو در ادبیات عرفانی و عاشقانه استعاره از معشوقی است که بر اقلیم دل فرمانروایی میکند. غمزه در اینجا به عنوان عامل کشندگیِ نگاه تعبیر شده است.
آرایههای ادبی
استفهام انکاری
شمشیر چرا زنی دو دسته
پرسشی که پاسخ آن نفیِ ضرورتِ خشونت است.
کنایه
غمزه ای تمامست
کنایه از قدرتِ تسخیرکنندگیِ نگاه معشوق که به مثابه سلاحی کارآمد معرفی شده است.