دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)

امیرخسرو دهلوی

گزیدهٔ غزل ۵۷۹

امیرخسرو دهلوی
به گستاخی حدیث بوسه گفتم به خنده گفت کای خسرو دهان کو؟

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

این بیت صحنه‌ای از یک گفتگوی عاشقانه و شوخ‌طبعانه را به تصویر می‌کشد که در آن عاشق با جسارت و بی‌پروا، تقاضای وصال می‌کند.

معشوق در این صحنه با رویکردی طنزآلود و کنایه‌آمیز، ادعای بزرگ‌منشانه‌ی عاشق را به سخره می‌گیرد و فاصله‌ی میان خواسته‌ی او و جایگاهش را به رخش می‌کشد.

معنای روان

به گستاخی حدیث بوسه گفتم به خنده گفت کای خسرو دهان کو؟

با بی‌باکی و جسارت، سخن از بوسه به میان آوردم. او نیز با خنده‌ای از سرِ ناز و شوخی پاسخ داد: «ای کسی که خود را همچون خسرو (پادشاهِ سرزمینِ عشق) می‌دانی، پس آن دهانی که شایسته‌ی بوسیدن باشد، کجاست؟»

نکته ادبی: خسرو در اینجا علاوه بر تخلص یا لقبِ شاعر، استعاره‌ای است برای نشان دادن غرور یا ادعای عاشق؛ دهان مجازاً به معنای جایگاه بوسه یا خودِ بوسه است.

آرایه‌های ادبی

کنایه کای خسرو دهان کو؟

خطاب کردن عاشق به عنوان خسرو برای ایجاد طنز و به چالش کشیدن ادعای او در کسبِ بوسه.

مجاز دهان

اشاره به بوسه و جایگاه بوسیدن با استفاده از عضو بدن.