دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)
گزیدهٔ غزل ۵۴۲
امیرخسرو دهلویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این بیت به گرانبها بودنِ معشوق در نظرِ عاشق اشاره دارد و بر این نکته تأکید میکند که هیچ دارایی یا مقامی در این دنیا و آخرت، ارزشِ معاملهکردن با جانان را ندارد. جانان در این کلام، گوهرِ نایابی است که نباید با هیچ متاعِ دنیوی سودا شود.
شاعر با بهرهگیری از نمادِ یوسف، به زیباییِ بیمانند و جایگاهِ رفیعِ معشوق اشاره میکند و هشدار میدهد که تن دادن به هرگونه معامله برای از دست دادنِ چنین گوهری، خسرانی بزرگ و دور از خرد است.
معنای روان
اگر تمامِ داراییِ این جهان و آن جهان را به تو پیشکش کنند، هرگز نباید از جانان دست بشویی و او را بفروشی، زیرا زیبایی و ارزشِ وجودیِ جانان (همچون یوسف) بسیار فراتر از آن است که بتوان آن را به بهایی اندک یا به خریدارانِ ناشایست عرضه کرد.
نکته ادبی: واژه «ازانک» در زبان کهن به معنای «زیرا که» به کار رفته است. در اینجا یوسف نمادی برای ارزشِ غایی و زیباییِ یگانه است.
آرایههای ادبی
اشاره به داستان حضرت یوسف و خرید و فروشِ او در بازار مصر که نمادی برای ارزشمندترینها در ادبیات است.
کنایه از تمامیِ تعلقاتِ مادی و معنوی که در برابرِ ارزشِ عشقِ حقیقی، ناچیز انگاشته میشوند.