دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)
گزیدهٔ غزل ۵۳۵
امیرخسرو دهلویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این بیت بیانگر سوز و گداز عاشق در مواجهه با بیتوجهی و سردی یار است. شاعر در اوج استیصال، از خداوند استمداد میجوید و دو راه برای رهایی از این رنج جانکاه طلب میکند: یا افزایش طاقت و شکیبایی درونی و یا تغییر رفتار معشوق و برقراری دوباره پیوند عاطفی.
فضا، فضایی عاطفی، حزین و حاکی از درماندگی است که با لحنی تضرعآمیز و شاعرانه ترسیم شده تا اوج فشار روانی ناشی از دوری را نشان دهد.
معنای روان
برای رضای خدا، تا کی باید از آتشِ بیتوجهی و سردیِ آن یارِ زیباروی بسوزم؟ یا به من توانایی صبر و شکیبایی عطا کن تا این رنج را تحمل کنم، یا دل او را نسبت به من مهربان گردان.
نکته ادبی: واژه «خدا را» در اینجا به معنای «تو را به خدا قسم» یا «برای رضای خدا» جهت تأکید و استغاثه به کار رفته است. «مه» استعاره از معشوق زیبارو است که به ماه تشبیه شده و «بدی» فعل امر از مصدر «دادن» به معنای «به من عطا کن» است.
آرایههای ادبی
تشبیه معشوق زیبارو به ماه که دلالت بر درخشش و زیبایی او دارد.
تشبیه بیتوجهی و سردیِ معشوق به آتش سوزان که نشاندهنده درد و گداز درونی عاشق است.
ایجاد تقابل معنایی میان سوز و گدازِ ناشی از عشق و نیاز به آرامش و شکیبایی.