دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)

امیرخسرو دهلوی

گزیدهٔ غزل ۵۱۷

امیرخسرو دهلوی
ای باد سلامی برسانی تو اگر ما در خدمت آن سرو خرامان نرسیدیم

درک و برداشت

هوش مصنوعی

درون‌مایه و پیام

در این بیت، شاعر با زبانی سرشار از حسرت و فروتنی، باد را به عنوان پیام‌آور برمی‌گزیند. او که از محضر یار بازمانده و توفیق دیدار و ملازمتش را نیافته، از باد می‌خواهد تا نایب او باشد و درود و سلامش را به محبوب برساند.

فضای حاکم بر این سخن، آمیخته به اشتیاق و دلتنگی است؛ جایی که شاعر می‌کوشد با این واسطه‌گری، پیوند عاطفی خود را با معشوق که همچون سروی آزاد و متناسب به تصویر کشیده شده است، حفظ کند.

معنای روان

ای باد سلامی برسانی تو اگر ما در خدمت آن سرو خرامان نرسیدیم

ای باد، اگر ما نتوانستیم به حضور یارِ بلندقامت و خوش‌رفتار خود برسیم و در پیشگاهش بندگی کنیم، تو از جانب ما سلامی به او برسان.

نکته ادبی: سرو خرامان استعاره‌ای از معشوق است که به دلیل قامت بلند و راه رفتن موزون و باوقار، به سرو تشبیه شده است.

آرایه‌های ادبی

تشبیه سرو خرامان

تشبیه معشوق به سرو که نماد قامت بلند و آزادگی است.

تشخیص (جان‌بخشی) ای باد

مخاطب قرار دادن باد به عنوان موجودی که درک و فهم دارد و می‌تواند پیام را منتقل کند.

کنایه در خدمت نرسیدن

کنایه از عدم توفیق در دیدار و ملاقات با معشوق.