دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)
گزیدهٔ غزل ۵۱۱
امیرخسرو دهلویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این بیت بیانگر اوج عشق و ارادتِ عاشق به معشوق است. شاعر با استفاده از تصویری خیالی، نهایت ادب و تواضع خود را در پیشگاه محبوب به نمایش میگذارد؛ بهگونهای که زمینِ زیر پای معشوق را مقدس دانسته و گام نهادن بر آن را نیازمندِ کسبِ اجازه و تکریمِ عاشقانه با چشمان خود میداند.
این تصویرسازی، نشاندهنده احترامی عمیق است که عاشق نسبت به حریمِ حضورِ معشوق قائل است. در اینجا 'پا نهادن' کنایه از ورود به حریم مقدسِ یار است و 'دیده نهادن' استعارهای است از نهایتِ اشتیاق و جانفشانی برای پیوند با معشوق.
معنای روان
شبهنگام که با اشتیاق به دورِ کوی و محلهی تو قدم میزنم، برای هر قدمی که میخواهم بردارم، آدابی خاص رعایت میکنم.
نکته ادبی: عبارت 'گرد کوی تو گردم' کنایه از طواف و اشتیاق شدید عاشق برای حضور در پیرامون محبوب است.
آرایههای ادبی
شاعر با اغراقِ هنری در بیانِ خضوع، ادعا میکند که حتی قدم گذاشتن بر زمینِ کویِ یار، نیازمندِ نهایتِ تکریم و سجدهگونه رفتار کردن است.
کنایه از طواف کردن و اشتیاقِ شدید برای پیوند با معشوق است که در ادبیات کلاسیک فارسی بازتابی از تقدسِ حریمِ یار دارد.