دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)
گزیدهٔ غزل ۵۰۲
امیرخسرو دهلویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
این بیت بیانگر غرق شدن عاشق در یاد و حضور معشوق است؛ چنانکه تمام هستی او، از ظاهر و باطن، به تسخیر معشوق درآمده است.
شاعر با استفاده از تلمیح داستان یوسف و یعقوب، بر این نکته تأکید دارد که وجود او چنان از عشق معشوق لبریز است که گویی از هر گوشه جانش، عطرِ آن یارِ غایب به مشام میرسد.
معنای روان
تمام وجود من، چه ظاهر و چه باطن، چنان در عشق دوست غرق شده و به او تعلق گرفته است که اگر پیراهن مرا باز کنی، همچون پیراهن یوسف، عطرِ حضورِ او در فضا خواهد پیچید.
نکته ادبی: «دوست» در عرفان، نمادِ خداوند یا معشوقِ حقیقی است. «دمیدن» در اینجا به معنای وزیدن و منتشر شدن عطر است و به داستانِ تاریخیِ پیراهنِ یوسف اشاره دارد.
آرایههای ادبی
اشاره به داستان حضرت یوسف و حضرت یعقوب که در آن پیراهنِ یوسف، بویِ او را به کنعان برد و باعث شفا و بینایی پدر شد.
تقابل میان ظاهر و باطنِ انسان برای نشان دادنِ شمولِ کاملِ عشق بر تمام ابعادِ وجودی عاشق.