دیوان اشعار - غزلیات (گزیدهٔ ناقص)
گزیدهٔ غزل ۴۸۰
امیرخسرو دهلویدرک و برداشت
هوش مصنوعیدرونمایه و پیام
شاعر در این ابیات به ملامتهای اطرافیان نسبت به ظاهر آشفته خود پاسخ میدهد. او بیان میکند که خرده گرفتن بر چاک دامن، نادیده گرفتن درد اصلی است؛ چرا که زخم عمیقتر در درون (دل) نهفته است و با اصلاح ظاهر، دردی از درونیان دوا نمیشود.
این بیت تقابل میان ظاهر و باطن را نشان میدهد؛ جایی که منتقدین تنها جلوههای بیرونی جنون و شیدایی را میبینند و از رنج پنهان و بیپایانِ درونی شاعر بیخبرند.
معنای روان
چرا مدام به من میگویید که به خاطرِ چاکِ دامن و لباسهای پارهام، در میان مردم بدنام و رسوا شدهام؟
نکته ادبی: واژه «چند» در اینجا قید پرسشی به معنای «تا کی» یا «چقدر» است و «دامن چاک» نمادی از بیقراری و جنون عاشقانه است.
آرایههای ادبی
اشاره به وضعیت آشفته و بیقراری عاشق که نشانهای از شیدایی و دوری از قید و بندهای عرفی است.
قرار دادنِ ظاهر (دامن) در برابر باطن (دل) برای اثباتِ این نکته که درمانِ ظاهری، مرهمِ دردِ باطنی نیست.
پرسشی که پاسخ آن منفی است؛ یعنی امکانِ ترمیمِ دلِ شکسته مانندِ لباس وجود ندارد.